φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η πρώτη λέξη του πρώτου χρονικά κειμένου της γραμματείας της δυτικής Κυριαρχίας, της Ιλιάδας,  είναι η λέξη μηνις: η οργή, ο θυμός, η τσαντίλα: μηνιν άειδε, θεά. . . Το προοίμιο της Ιλιάδας καθορίζει ως αντικείμενο της αφήγησης την οργή του Αχιλλέα.  Στον δεύτερο στίχο η μηνις χαρακτηρίζεται ως ουλομένη – ολέθρια, καταραμένη· εάν μεταφράζαμε  πιστά, θα αποδίδαμε τη λέξη ως εξής: για την οποία ευχόμαστε να είχε χαθεί, να μην υπήρχε, να είχε εξαφανιστεί. Ώστε η οργή κρίνεται αρνητικά. Είναι ένα συναίσθημα το οποίο δεν το θέλουμε και δεν το θέλουμε γιατί προκαλεί μεγάλη καταστροφή.

ΓΙΑΤΙ όμως αντικείμενο της αφήγησης να είναι η οργή; Γιατί αυτό το αρνητικό συναίσθημα και όχι κάποιο άλλο, από τα πολλά που προσιδιάζουν στην προσωπικότητα του ήρωα; Τα ερωτήματα αυτά έχουν διατυπωθεί ήδη από την αρχαιότητα και έχουν προταθεί πολλές και διάφορες απαντήσεις. Υπάρχει όμως άλλο ένα ερώτημα, το οποίο δεν έχει διατυπωθεί, εκτός κι αν μου διαφεύγει και δεν το γνωρίζω, μιας και τρεις ζωές δεν φτάνουν για να διαβάσει κανείς αυτά που έχουν γραφτεί για την Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Η οργή του Αχιλλέα είναι ένα έκτακτο, περιστασιακό αρνητικό συναίσθημα ή μήπως είναι μόνιμο και διαρκές και χαρακτηρίζει όλους τους ήρωες; Είναι δυνατόν, δηλαδή, ο ήρωας να μην είναι οργίλος; Κι αν είναι μονίμως και διαρκώς οργίλος, γιατί να είναι;  Που οφείλεται η μόνιμη  και διαρκής οργή του;

ΘΑ απαντήσουμε σε όλα αυτά τα ερωτήματα εξετάζοντας την οργή του Αχιλλέα. Ποιος είναι όμως ο ήρωας Αχιλλέας;  Είναι  ήρωας Κύριος ή ήρωας υποτελής Κύριος; Θέτω ερωτήματα στα οποία η Ιλιάδα μας απαντά με απόλυτη σαφήνεια: είναι ήρωας υποτελής Κύριος. Η διαπίστωση αυτή μας παρωθεί να διατυπώσουμε άλλο ένα: άλλη η οργή του ήρωα Κυρίου και άλλη η οργή του ήρωα υποτελούς Κυρίου; Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία: είναι διαφορετικές. Το γεγονός όμως ότι οργίζονται και οι δύο μας αναγκάζει να δεχτούμε πως υπάρχει κάποια οργή κοινή και στους δύο. Ποια είναι αυτή η οργή; Ο Κύριος (όλων των εποχών του δυτικού πολιτισμού, άρα και ο καπιταλιστής) είναι μονίμως και διαρκώς οργίλος; Γιατί; Ποιο είναι το περιεχόμενο αυτής της εμμενούς οργής; Ποιες επιπτώσεις έχει αυτό το αρνητικό συναίσθημα στην σταθερότητα της Κυριαρχίας; Πώς το διαχειρίζεται;

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΠΟΛΛΟΙ και πολλές μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ, επαγγελματίες πολιτικοί, δηλαδή επαγγελματίες επαναστάτες της Ιστορικής Αριστεράς, εδώ και αρκετούς μήνες, με πιο γνωστό τον ΠΑΝΟ ΣΚΟΥΡΛΕΤΗ (τραβάει μεγάλο ζόρι αυτές τις μέρες),  αντιμετωπίζουν το εξής δίλημμα: να παραμείνουν στην κυβέρνηση και στο κόμμα ή να αποχωρήσουν μόλις εμφανιστεί η ευκαιρία σε κάποια κρίσιμη ψηφοφορία, με αποτέλεσμα τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης ή και προκήρυξης εκλογών. Το κρίσιμο αυτό δίλημμα προκαλείται από σκέψεις που αφορούν το πολιτικό τους επαγγελματικό μέλλον απλά και μόνο και τίποτα άλλο. Το δίλημμα υπάρχει και είναι σαφές –  αυτό που δεν είναι σαφές είναι οι αποφάσεις που θα ληφθούν. Έτσι, το ενδεχόμενο της διάσπασης του ΣΥΡΙΖΑ και της πτώσης της κυβέρνησης εγώ δεν το αποκλείω –  εσείς αποκλείστε το.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΤΟ σημερινό σημείωμα το αφιερώνω στους νέους αναγνώστες και τις νέες αναγνώστριες που επισκέπτονται τη Σχολή.

ΤΙ μπορεί να κάνει ένας, λόγου χάριν, γαλακτοβιομήχανος για να αυξήσει τα κέρδη του;

ΥΠΑΡΧΟΥΝ πέντε τρόποι, φίλες και φίλοι. Ας τους δούμε απλά και συνοπτικά και μετά θα αντιληφθούμε ότι οι έννοιες μνημόνιο, πρόγραμμα και επιτυχία κατανοούνται χωρίς ψευσδαισθήσεις και αυταπάτες.  Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΠΑΜΕ στο σούπερ μάρκετ και αγοράζουμε ένα λίτρο γάλα. Το παίρνουμε από το ράφι, όπου αναγράφεται η τιμή, πάμε στο ταμείο, πληρώνουμε ένα εβρό και δέκα, και φεύγουμε. Η τιμή είναι σταθερή και όταν αλλάξει, εν αγνοία μας, θα το αντιληφθούμε. Ποιος θα την αλλάξει;  Ο ιδιοκτήτης του σούπερ μάρκετ, ο καπιταλιστής. Γνωρίζουμε καλά το γιατί θα την αλλάξει. Θα μας ρωτήσει;  Όχι, βέβαια, αυτό έλειπε! Είναι αυθαιρεσία η σταθερότητα ή η αλλαγή της τιμής; Όχι, είναι κάτι πολύ φυσιολογικό. Κάθε προϊόν έχει μία σταθερή τιμή και για κάποιους λόγους αυτή η τιμή αλλάζει, συνήθως προς τα πάνω.

ΕΜΕΝΑ, επαναλαμβάνω, εμένα, δεν μου φαίνεται καθόλου φυσιολογικό. Μπορεί να μην είμαι καλά, δεν ξέρω, ίσως να έχω κάποιο πρόβλημα, και ίσως πρέπει να πάω σε κάνα ψυχίατρο –  τι να μου κάνει ο ψυχολόγος;! Νιώθω πολύ άσχημα κάθε φορά που αγοράζω κάτι. Νιώθω ότι πέφτω θύμα κλοπής. Εάν ο ψυχίατρος με ρωτήσει  που αποδίδω αυτή την ιδιόμορφη δυστυχία μου, θα του πω ότι πέφτω θύμα κλοπής λόγω του κέρδους –  η πρώτη σημασία της λέξης ήταν η λεία που αποφέρει η απάτη. Με εξαπατούν κάθε φορά που αγοράζω κάτι, με κλέβουν. Εάν ο ψυχίατρος είναι μαρξιστής, θα δείξει κατανόηση.

ΔΕΝ νιώθω μόνο εξαπατημένος αλλά και ταπεινωμένος. Έχω την αίσθηση, που έγινε εμμονή με το πέρασμα του χρόνου, ότι κάθε φορά που αγοράζω κάτι, κάποιος, μπορεί και το ίδιο το προϊόν, με διατάζει –  και δεν με αρέσει να με διατάζουν. Και με κλέβουν και με διατάζουν –  αθλιότητα, σκέτη αθλιότητα, είμαι ένας αξιοθρήνητος και αξιολύπητος άθλιος!  Με κλέβουν με το κέρδος και με διατάζουν με την σταθερή τιμή. Ώστε η σταθερή τιμή είναι διαταγή;  Ναι, είναι διαταγή και ευθύς αμέσως διατυπώνω το επιχείρημά μου.

Continue reading →

του λαμπε ρατ

 

Όσο περισσότερο συνηθίζουμε να σκεφτόμαστε και ν’ αντιλαμβανόμαστε τα πάντα sub specie durationis (εν είδει διαρκείας), τόσο περισσότερο βυθιζόμαστε στην πραγματική διάρκεια.

Henri Bergson

 

 

Υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν διαρκώς να προχωρούν μπροστά, να προ-οδεύουν. Η επιστροφή γι’ αυτούς είναι συνώνυμη της συντήρησης, της στασιμότητας, της μιζέριας και της απελπισίας. Και υπάρχουν και άνθρωποι που αρέσκονται να κοιτούν προς τα πίσω, να νοσταλγούν. Η επιστροφή γι’ αυτούς είναι συνώνυμη της αποκατάστασης, της ευτυχίας και της ελπίδας. Μπορούμε άραγε να ψηλαφίσουμε μια έννοια-πρακτική της επιστροφής που δεν θα προσκρούει στο σκόπελο του ρομαντικού «επιστροφισμού» και ταυτόχρονα θα είναι γόνιμη τόσο για το παρελθόν όσο και για το παρόν και το μέλλον;

Ως επιστροφή εννοούμε, στα χνάρια των υπαρξιστών φαινομενολόγων, μια καταστατική ενσώματη κίνηση προς τον κόσμο, η οποία εξερευνά και ψηλαφίζει τα σώματα και τα πράγματα, το ενδόμυχό τους, την πρωταρχική γλώσσα τους, τη διάρκειά τους, τους δρόμους που (δι)ανοίγονται, τα εμπόδια που ορθώνονται. Κι αυτό συμβαίνει διττά: τόσο ως αισθάνεσθαι την ίδια την ύπαρξή τους ως εφάμιλλη της ύπαρξης του εαυτού ώστε να αποφεύγονται υποκειμενισμοί και αντικειμενισμοί όσο και ως αν-ίχνευσή τους ώστε να προσ-εγγίζονται και να μετ-αγγίζονται οι φίλιες ήτοι οι ζωτικές, ενεργές, στέρεες, πνευματώδεις δυνάμεις.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΟΙ θεωρίες και οι απόψεις που έχουν διατυπωθεί για τις απαρχές της αρχαίας ελληνικές φιλοσοφίας είναι πολλές και διαφορετικές. Γιατί όμως να είναι τόσο πολλές, γιατί δεν υπάρχει μια γενικά αποδεκτή θεωρία; Η ύπαρξη πολλών θεωριών και απόψεων δείχνει ότι δεν έχουμε κατανοήσει ακόμα το πως εμφανίστηκε η φιλοσοφία. Τι εννοούμε με τον όρο φιλοσοφία, όταν αναφερόμαστε στις απαρχές της;

ΟΙ θεωρίες και οι απόψεις που έχω διαβάσει έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: δεν έχουν διατυπώσει κάποια καίρια ερωτήματα, κι αφού δεν τα έχουν διατυπώσει, δεν μπορούν να αποκρυπτογραφήσουν τις απαρχές της φιλοσοφίας. Ποια είναι αυτά τα ερωτήματα, φίλες και φίλοι; Ας τα δούμε ένα ένα.

Continue reading →