φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Η fight or flight response (μάχομαι ή φεύγω) είναι ένας φυσικός βιολογικός μηχανισμός, νόμος, θα μπορούσαμε να πούμε, στον οποίο υπόκεινται πολλά είδη ζώων, μεταξύ των οποίων και ο άνθρωπος ο σοφός: όταν αντιμετωπίζουμε μια απειλή, εάν μας παίρνει να συγκρουστούμε, να πολεμήσουμε, να αγωνιστούμε, το κάνουμε, χωρίς να γνωρίζουμε εάν θα νικήσουμε ή θα ηττηθούμε. Εάν κρίνουμε ότι δεν μας παίρνει, ότι η ήττα είναι βέβαιη και αναπόφευκτη, αποφεύγουμε τη μάχη, φεύγουμε, την κοπανάμε, να γλιτώσουμε. Αυτό συμβαίνει και μεταξύ μεμονωμένων ατόμων και μεταξύ ομάδων. Στη πρώτη περίπτωση, μεταξύ μεμονωμένων ατόμων, τα πράγματα είναι απλά – ο βιολογικός μηχανισμός λειτουργεί αυτόματα. Στη δεύτερη όμως τα πράγματα δεν είναι απλά – η ανθρώπινη κοινωνία δεν είναι αγέλη αντιλοπών να τρέχει να σωθεί μόλις εμφανιστεί ο θηρευτής. Θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα συγκρουστεί ή θα φύγει και η απόφαση αυτή θα είναι το αποτέλεσμα μιας σύγκρουσης (πολιτική, με την ευρεία έννοια), στην οποία κάποιοι θα συμμετάσχουν (μάχη) και κάποιοι θα αποφύγουν (φυγή).
ΘΑ πρέπει όμως να θυμόμαστε ότι η διαδικασία της συγκρότηση της πρωτοκοινωνίας, άρα και της ανθρωπογένεσης – η κοινωνία προηγείται του ανθρώπου) άρχισε με κάποιο μοναχικό δενδρόβιο πρωτεύον θηλαστικό, λένε πώς ήταν ο ardipithecus ramidus, που αναγκάστηκε να ζήσει στη σαβάνα αλλά ήταν τόσο βραδύ που δεν μπορούσε να τρέξει για να αποφύγει τους θηρευτές του – ήταν αναγκασμένο να τους αντιμετωπίσει και υπήρχε μόνο ένας τρόπος: η ομαδική αντιμετώπιση, η συνεργασία. Μόνο μάχη, η φυγή σημαίνει “θάνατος”! Αυτή ήταν, κατά τη γνώμη μου, η εκκίνηση της διαδικασίας της συγκρότησης της πρωτοκοινωνίας.