There are 1.090 posts filed in Κύκλοι Διαλέξεων (this is page 66 of 109).
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Σήμερα έχουμε μια παγκόσμια αποκλειστικότητα! Θα λύσουμε το μυστήριο της ετυμολογίας και της αρχικής σημασίας του επιθέτου αγαθός – και πιστεύουμε πως η άποψή μας θα γίνει, με το πέρασμα του χρόνου, μια γενικά αποδεκτή άποψη και γνώση.
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Από το καθρεφτάκι του αυτοκινήτου, από τη μια άκρη, κρέμεται μια πινακίδα που γράφει ‘μπαμπά, μη τρέχεις’. Από την άλλη, ένα εικονισματάκι της Παναγίας. Πριν ξεκινήσει, η μάνα του οδηγού του λέει: ‘Να προσέχεις’ – και συμπληρώνει: ‘καλό ταξίδι, η Παναγιά μαζί σου’. Ή: ‘ο Θεός να σε φυλάει’ και κάνει το σταυρό της.
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Είμαστε βέβαιοι ότι το τοπωνύμιο Αθήνα σχετίζεται άμεσα με το θεωνύμιο Αθηνά. Οι αρχαίοι Έλληνες δεν έλεγαν Αθήνα αλλά Αθήναι – η αρχαιότερη μαρτυρία εντοπίζεται στην Ιλιάδα (Β 546, οι δ’ αρ’ Αθήνας είχον). Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια αγνοούν το θεωνύμιο Αθηνά – το όνομα της θεάς είναι Αθήνη και Αθηναίη. Πως να εξηγήσουμε όλους αυτούς τους τύπους; Ποιος να ήταν άραγε ο αρχικός και τι να σήμαινε; Μπορούμε να το μάθουμε; Κι αν δεν μπορούμε, γιατί;
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Η λέξη ‘άριστος‘ ήταν αρχικά ένας ακραιφνής πολεμικός όρος που σήμαινε ‘αδίστακτος εξοντωτής και καταστροφέας‘. Είναι όντως έτσι τα πράγματα; Κι αν είναι, πως φτάσαμε στο σημείο το επίρρημα άριστα (κατά τον καλύτερο τρόπο, τέλεια) να δηλώνει την ανώτατη σχολική επίδοση σε εξετάσεις, σε διαγωνισμούς ή τη γενική επίδοση για μια σχολική χρονική περίοδο, τρίμηνο ας πούμε;
Με αυτά τα ερωτήματα θα καταπιαστούμε σήμερα, φίλες και φίλοι, αφού πρώτα δούμε πως η αξιολόγηση, η βαθμολογία δημιουργεί ιεραρχία και Κυριαρχία.
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Δεν μπορούμε να περιμένουμε ούτε την καπιταλιστική ανάπτυξη, ούτε την κομμουνιστική επανάσταση για να επιλυθούν πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε. Και δεν μας επιτρέπεται να πιστεύουμε τις υποσχέσεις των υπηρετών πολιτικών του Κυρίου ημών καπιταλιστή της παραγωγής και του χρήματος ότι θα λύσουν τα προβλήματα. Αντιμετωπίζοντας τα προβλήματα που μπορούμε να αντιμετωπίσουμε, και δεν είναι λίγα, τώρα, σήμερα, από μας τους ίδιους και τις ίδιες, αποτρέπουμε την καπιταλιστική ανάπτυξη, οξύνουμε τη κρίση του κεφαλαίου και του Κράτους, βαθαίνουμε την ύφεση, ξεπερνάμε μερικώς και αποσπασματικά τη δική μας κρίση, τη κρίση της εργασίας, τη κρίση των υποτελών Παραγωγών.
Φίλες και φίλοι, δεν υπάρχουν προσωπικά προβλήματα, υπάρχουν μόνο κοινωνικά προβλήματα. Τα προσωπικά προβλήματα είναι τα κοινωνικά προβλήματα όπως τα βιώνουμε εμείς, κι αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει ‘προσωπικό πρόβλημα’ που η λύση του να εναπόκειται στην βούλησή μας να το αντιμετωπίσουμε. Ακόμα και τα υπαρξιακά: το άγχος του θανάτου δεν αντιμετωπίζεται διαβάζοντας βιβλία αλλά δημιουργώντας σχέσεις ελευθερίας και ισότητας, δηλαδή εξάρτησης και αλληλεγγύης.
Ουδέποτε άλλοτε στην ανθρώπινη ιστορία, φίλες και φίλοι, αντιμετώπιζε η ανθρωπότητα (ως σύνολο κοινωνικών σχηματισμών) τόσα πολλά προβλήματα όσο σήμερα. Κάθε πρόβλημα που δεν επιλύεται γεννά άλλα προβλήματα, κι αυτά άλλα, κοκ. Υπάρχει μια γενεαλογική σχέση μεταξύ των κοινωνικών προβλημάτων: η ανεργία γεννάει κατάθλιψη, η κατάθλιψη ψυχοφάρμακα, τα ψυχοφάρμακα εξάρτηση και εξαθλίωση, κι όλα αυτά απόγνωση, και να η αυτοκτονία. Αντί να μας εξοντώσει ο Κύριος, μας ωθεί στην αυτοεξόντωση. Η μη επίλυση των προβλημάτων οδηγεί στην καταστροφή της ζωής και της κοινωνίας, στον βιολογικό και κοινωνικό θάνατο.
Οι υπηρέτες του Κυρίου, οι πολιτικοί, είναι προβληματουργοί, η δουλειά τους είναι όχι να επιλύουν προβλήματα αλλά να τα δημιουργούν, να τα διαιωνίζουν, να κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για να αποτρέπουν την επίλυσή τους ή να τα διαχειρίζονται με γνώμονα την ενίσχυση της Κυριαρχίας τους, της Ισχύος τους. Χωρίς προβλήματα δεν μπορεί να υπάρξει ο Κύριος και τα τσιράκια του: όσο υπάρχουν προβλήματα, μπορεί να εμφανίζεται ως σωτήρας, ως προστάτης, ως νταβατζής – δεν υπάρχει σωτήρας που να μην είναι νταβατζής – ο οποίος μάλιστα θυσιάζεται κιόλας για μας!
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Ας υποθέσουμε ότι δυο πρόσωπα, ο Α και ο Β, συνδέονται τηλεφωνικά. Θα υπάρξει μια σύνδεση, ας την πούμε Α-Β. Εάν τα πρόσωπα είναι τρία, θα έχουμε τρεις συνδέσεις: Α-Β, Α-Γ, Β-Γ. Αντί μιας ευθείας γραμμής ΑΒ, θα έχουμε ένα τρίγωνο ΑΒΓ. Εάν τα πρόσωπα είναι τέσσερα, θα έχουμε έξι άπευθείας συνδέσεις. Εάν είναι εννιά τα πρόσώπα θα έχουμε 36 συνδέσεις κλπ. Υπάρχει ένας μαθηματικός τύπος που μας βοηθάει να βρούμε πόσες συνδέσεις θα χρειαστούν για να επικοινωνούν απευθείας οι άνθρωποι – δεν τον θυμάμαι όμως, δεν είμαι ειδικός στις τηλεπικοινωνίες. Μπορείτε να φανταστείτε μια απευθείας σύνδεση ενός εκατομμυρίου ή δέκα ή εκατό; Μια τέτοια σύνδεση είναι μεν δυνατή αλλά είναι παντελώς παράλογη και περιττή.
Αντί να υπάρχουν 36 συνδέσεις μεταξύ εννιά προσώπων, τα πρόσωπα αυτά μπορούν πολύ εύκολα και γρήγορα και άνετα να επικοινωνήσουν μέσω ενός κόμβου, ενός κομβικού σημείου, οπότε απλά απαιτείται η συνδεση του καθενός με ένα κόμβο, δηλαδή εννιά συνδέσεις. Άλλο εννιά κι άλλο 36.
Ο κόμβος σχηματίζεται όταν μια ομάδα επικοινωνεί. Τι γίνεται όμως εάν ένα μέλος της ομάδας α θέλει τα επικοινωνήσει με ένα μέλος της ομάδας β ή της γ ή της χ; Θα επικοινωνήσει μέσω του κόμβου των κόμβων, θα υπάρξει δηλαδή ένα κόμβος που θα συνδέει τους κόμβους. Ας ονομάσουμε αυτόν τον κόμβο, υπερκόμβο. Και μπορεί να υπάρξει ένας κόμβος των υπερκόμβων, κοκ. Πρόκειται για μια κλιμάκωση της σύνδεσης των κόμβων.
Στην απευθείας σύνδεση, τα ατόμα συνδέονται σε ατομική βάση: ο καθένας με όλους τους άλλους ξεχωριστά, ιδιαίτερα. Με την σύνδεση μέσω του κόμβου, επικοινωνούν μέσω ενός απρόσωπου από κοινού χρησιμοποιημένου σημείου, μέσω μιας απρόσωπης κοινοχρησίας. Ο κόμβος λοιπόν είναι μια κοινοχρησία.
Μπορούμε να αντιληφτούμε πόσες πρώτες ύλες, πόση ενέργεια, πόση εργασία, πόσος χρόνος εξοικονομούνται με την σύνδεση μέσω κόμβου. Κι αυτό οι άνθρωποι δεν το αντιλήφτηκαν τώρα που έφτιαξαν τηλεφωνικές συνδέσεις αλλά πολύ νωρίς, από τη στιγμή που γίναμε άνθρωποι.
Η απευθείας ή μέσω κόμβου σύνδεση δημιουργεί ένα δίκτυο, το τηλεφωνικό δίκτυο. Όπου υπάρχουν σχέσεις, δηλαδή συνδέσεις μεταξύ των ανθρώπων, εκεί υπάρχει και δίκτυο και κόμβος. Και εάν η κοινωνία είναι το πλέγμα των σχέσεων και των αλληλεπιδράσεων των ανθρώπων με τη φύση και μεταξύ τους, τότε μπορούμε να δούμε την πρώτη ανθρώπινη κοινωνία ως ένα δίκτυο σχέσεων στο οποίο δεν μπορεί να μην υπάρχουν κόμβοι.
Ας αφήσουμε όμως τις πρώτες ανθρώπινες κοινωνίες και ας επανέλθουμε στις τωρινές. Κάνω την παρακάτω υπόθεση εργασίας για να διατυπώσω κάποια ερωτήματα, μιας και η δουλειά μας είναι να διατυπώνουμε ερωτήματα. Ας υποθέσουμε ότι ζούμε σε μια κομμουνιστική κοινωνία: πως θα λειτουργεί το τηλεφωνικό δίκτυο; Με απευθείας σύνδεση ή μέσω κόμβου ή κόμβων; Θα λειτουργεί όπως λειτουργεί σήμερα, στις σημερινές καπιταλιστικές χώρες ή διαφορετικά; Εάν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο, πως εξηγείται αυτό; Υπάρχει ουδετερότητα στην τεχνολογία της τηλεφωνικής σύνδεσης; Τι άλλο θα λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο;
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Στο περίφημο χορικό της Αντιγόνης ο Σοφοκλής γράφει (στ.781), έρως ανίκατε μάχαν. (Έρωτα, ανίκητε στη μάχη). Γιατί δεν έγραψε έρως ανίκητε μάχην; Το γνωρίζουμε: η τραγωδία γράφεται στην αττική διάλεκτο (διάλογοι) και στη δωρική (χορικά). Κι αυτό διότι κάθε ‘λογοτεχνικό είδος’ γραφόταν στη διάλεκτο στην οποία πρωτοεμφανίστηκε. Η χορική ποίηση ήταν ποίηση που γραφόταν για να την τραγουδήσουν ομάδες νέων ανδρών ή γυναικών καθώς χόρευαν και εμφανίστηκε πρώτη φορά στη Σπάρτη με τον έξοχο Αλκμάνα κατά τον 7ο π. Χ. αιώνα (700-600).
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Έλεγα χτες, φίλες και φίλοι, ότι οι δημοσιογράφοι είναι καταδικασμένοι να περάσουν στην ανεργία και όσοι εξακολουθήσουν να εργάζονται, ολοένα και λιγότεροι, θα εργάζονται με λιγότερο μισθό. Με τις απεργίες δεν μπορούν να κάνουν τίποτα. Έθεσα το ερώτημα εάν μπορούν να αντιδράσουν με άλλο τρόπο και υποστήριξα ότι για απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα θα πρέπει να δούμε τα πράγματα με μια διαφορετική ματιά.
Οι δημοσιογράφοι είναι εργαζόμενοι σε ιδεολογικούς μηχανισμούς του Κράτους, είτε είναι κρατικοί/δημόσιοι υπάλληλοι είτε ιδιωτικοί. Ο ρόλος των ιδεολογικών μηχανισμών του Κράτους είναι η εμπέδωση της αστικής ιδεολογίας στους υποτελείς υπηκόους. Υπάρχει ένας μικρός αριθμός δημοσιογράφων που έχουν πλήρη συνείδηση του ρόλου τους και κάνουν ό, τι μπορούν για να ξεφύγουν από αυτόν τον ρόλο αλλά η συνείδηση αυτή μου θυμίζει τα λόγια του Λένιν για τα μαθήματα ηθικής σε μπουρδέλο. Το Κράτος αφήνει κάποια περιθώρια άλλης γνώμης αλλά τα εξαλείφει μόλις οι συνθήκες αλλάξουν. Θα θυμάστε την τύχη της τετραμελούς ομάδας του Ιού της Ελευθεροτυπίας. Τον Ιό τον φίμωσαν, αν και οι συντάκτες του συνέχισαν να εργάζονται στην εφημερίδα. Η στάση αυτή είναι ενδεικτική της αυτοκτονικής πολιτικής των ιδιοκτητών και διευθυντών και συμβούλων έκδοσης των εφημερίδων: προκειμένου να περικόψουμε το κόστος, ρίχνουμε την ποιότητα της εφημερίδας, αλλοιώνουμε τον χαρακτήρα της. Από τη φύση της, μια προοδευτική εφημερίδα είναι μια αντιφατική κατάσταση: ιδεολογικός μηχανισμός του Κράτους από τη μια, αποκάλυψη των πράξεων του Κράτους και του Κυρίου από την άλλη. Δαγκώνουν το χέρι που τους ταΐζει. Όπως συμβαίνει σε κάθε αντίφαση, κάποια πλευρά είναι ισχυρότερη: εάν δεν σε ταΐσει, δεν θα μπορέσεις να τον δαγκώσεις. Και αρχίζεις και τον γλείφεις. Μέσα στα πλαίσια αυτής της αντίφασης, βρέθηκε χώρος να υπάρξει ένας μικρός αριθμός δημοσιογράφων που δεν κωλώνει. Εάν εξαιρέσουμε όμως αυτόν τον μικρό αριθμό, όλοι οι άλλοι έχουν συνδέσει την τύχη τους με τη τύχη της εφημερίδας και, άρα, με την τύχη του καπιταλισμού. Θέλω να πω ότι είναι από τη φύση τους συντηρητικοί, είναι μέρος του κόσμου που φεύγει, είναι μέρος της Κυριαρχίας, στρατεύονται πίσω από τον Κύριο με σκοπό να επιβάλουν την αποβλάκωση και την αποχαύνωση και να αποκρύψουν οργανωμένα και συνειδητά τις δυνατότητες της εποχής μας. Αυτό είναι το κομβικό σημείο του ζητήματος όπως θα δούμε παρακάτω.
φίλες και φίλη, άλλη μια καλημέρα!
Ζύμωσα (η ζύμη είναι έτοιμη μόλις πέσουν οι πρώτες σταγόνες ιδρώτα από το μέτωπο στη σκάφη. . .), τα παιδιά πήγαν σχολείο, δεν θα πάω στον κήπο, θα ψήσω ψωμί, λέω να γράψω κάτι ακόμα.
Εφημερίδες και κανάλια έκλεισαν, κλείνουν, θα κλείσουν, είναι βέβαιο, θα περιορίσουν δραστηριότητες, θα συρρικνωθούν, πολλοί εργαζόμενοι θα μείνουν άνεργοι και άνεργες ενώ όσοι μείνουν θα εργάζονται με λιγότερο μισθό, όποια μορφή κι αν παίρνει (συμβάσεις, μπλοκάκια, μερική απασχόληση, κλπ). Οι εφημερίδες και τα κανάλια και οι ραδιοφωνικοί σταθμοί είναι καπιταλιστικές επιχειρήσεις, είναι ιδεολογικοί μηχανισμοί του Κράτους, έμμεσα ή άμεσα και η κατάσταση που διαμορφώνεται είναι μια ακόμη όψη της εν εξελίξει διαδικασίας, άλλοτε επιταχυνόμενης/οξυνόμενης και άλλοτε επιβραδυνόμενης/αμβλυνόμενης , συρρίκνωσης του καπιταλισμού και του Κράτους. Από τη μια λυπάμαι και θλίβομαι και από την άλλη χαίρομαι. Λυπάμαι και θλίβομαι διότι πολλοί εργαζόμενοι και εργαζόμενες, με οικογένειες και παντός είδους υποχρεώσεις, θα χάσουν τη δουλειά τους σε μια εποχή που δεν μπορείς να βρεις εύκολα άλλη. Και χαίρομαι διότι δεν μπορώ να δείξω οίκτο για μια καπιταλιστική επιχείρηση που κλείνει, ίσα-ίσα χαίρομαι και δεν είμαι άνθρωπος που επιδίδεται σε ευχολόγια (μακάρι να μην έκλειναν . . .) διότι δεν έχουν κανένα απολύτως νόημα.
Οι εργαζόμενοι αντιδρούν – θα ήταν παράξενο να μην το κάνουν. Το ότι αντιδρούν δεν σημαίνει ότι η αντίδρασή τους θα είναι αποτελεσματική και αποδοτική. Κι αυτό λόγω των ιδιόμορφων συνθηκών που έχουν διαμορφωθεί. Και αναρωτιέμαι: ο τρόπος που αντιδρούν (απεργία, στάσεις εργασίας) είναι ο μόνος;
