Κύκλοι Διαλέξεων
There are 1.094 posts filed in Κύκλοι Διαλέξεων (this is page 82 of 110).
ο μισθός στην Ιλιάδα, την Οδύσσεια και την Αβέστα
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
θα πήγαινα να κόψω δυο νεκρά δένδρα εδώ στη γειτονιά, μια βερυκοκιά σε κήπο και μια ελιά σε πεζοδρόμιο, για το μαγείρεμα και το ψήσιμο του ψωμιού, και θα πήγαινα και στον λαχανόκηπο να σκάψω για να φυτέψω πατάτες, αλλά το τσουχτερό κρύο δεν με αφήνει. Θα φτιάξω ένα δεύτερο καφέ και θα ασχοληθώ με την αναζήτηση της αρχικής σημασίας της λέξης μισθός. Συγκεκριμένα, θα καταπιαστώ με τη μελέτη των αρχαιότερων μαρτυριών της υπό εξέταση λέξης, δηλαδή της Ιλιάδας, της Οδύσσειας και της Αβέστας, του ιερού βιβλίου του Ζωροαστρισμού.
Πριν το κάνουμε όμως αυτό, θα ήθελα να παραθέσω την εξής πολύ σημαντική λεπτομέρεια και να στρέψω την προσοχή σας σε αυτήν. Η αρχαία ελληνική λέξη μισθός εμφανίζεται στα σανσκριτικά ως midha-, στην αβεστική ως mizda, στη γοτθική ως mizdo και και στην αρχαία σλαβική ως mizda. Δεν είναι εντυπωσιακό; Πως να εξηγήσουμε αυτή την ομοιότητα, που συν τοις άλλοις επιβεβαιώνει πόσο αρχαία είναι αυτή η λέξη;
Για όσους και όσες βαριούνται να διαβάσουν το κείμενο, θα παραθέσω συνοπτικά τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγω και η σκέψη βοηθός τους: ενώ φαίνεται πως η αρχική σημασία της λέξης μισθός είναι ‘η αμοιβή σε είδος (τροφή, ρούχα, υποδήματα, κλπ) που παίρνει κάποιος για την παροχή κάποιας εργασίας ή υπηρεσίας’, θα λέγαμε σήμερα μεροκάματο σε είδος, πληθώρα γλωσσικών και οικονομικών ενδείξεων μας ωθεί να υποστηρίξουμε πως άλλη ήταν η αρχική σημασία: αμοιβή για ένα πολεμικό κατόρθωμα ή βραβείο για τη νίκη σε κάποιον αγώνα. Εάν είναι έτσι, πως να εξηγήσουμε αυτή τη σημασιολογική εξέλιξη; Μήπως λανθάνει η πρόσληψη της μισθωτής εργασίας ως ανδραγαθήματος, ως κατορθώματος, ως άθλου, ως αθλιότητας; Δεν έχουμε μια ακόμα επιβεβαίωση της άποψης ότι η ποιμενική/πολεμική σημασία ήταν η αρχική σημασία όλων των λέξεων της αρχαίας ελληνικής;
ποιμενισμός και καπιταλισμός: βούβρωστις, ποιμενική εργαλειοφαγία, ηθική φθορά της μηχανής
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα, όσο κρύο κι αν κάνει
Εάν συγκρίνουμε τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής με τους προκαπιταλιστικούς, θα παρατηρήσουμε ότι εμφανίζει πολλά κοινά στοιχεία περισσότερο με τον ποιμενικό τρόπο παραγωγής παρά με τον δουλοκτητικό ή φεουδαρχικό. Το εργοστάσιο είναι ένα μαντρί και οι υποτελείς Παραγωγοί ιnstrumenta vocalia, ομιλούντα εργαλεία, και δεν είναι καθόλου τυχαίο που ο Μαρξ στο Κεφάλαιο το έχει προσέξει, περιοριζόμενος όμως σε σε σποραδικές παρομοιώσεις – τις οποίες και θα μελετήσουμε μόλις μας δοθεί ευκαιρία. Και στους δύο αυτούς τρόπους παραγωγής, η αρπαγή γίνεται με τη βία (διαρκής ”πρωταρχική” συσσώρευση) και την απάτη (εμπόρευμα, χρήμα, πίστωση), η αναπαραγωγή της κοινωνίας βασίζεται στον ανταγωνισμό που επιφέρει την εξόντωση των ανταγωνιζομένων (ανταγωνισμός μεταξύ των κεφαλαίων και μεταξύ καπιταλιστών και εργατών) μέσω της κρίσης , κι αν αυτή δεν αρκεί, μέσω του πολέμου. Ο φασισμός είναι μια αναβίωση του ποιμενισμού υπό καπιταλιστικές συνθήκες.
Ένα άλλο κοινό σημείο είναι η εργαλειοφαγία, η καταστροφή, η απαξίωση των εργαλείων. Υπάρχουν μόνο δυο τρόποι παραγωγής που έχουν την τάση να καταστρέφουν, να τρώνε τα εργαλεία τους: ο ποιμενικός και ο καπιταλιστικός. Τυχαίο; Δε νομίζω. Με αυτό το ζήτημα θα ασχοληθούμε σήμερα. Οι μαρξιστές δεν ασχολούνται, ούτε οι αναρχικοί. Τι να κάνουμε, θα ασχοληθεί η High Scool of Bad Arts. . .
η παγκόσμια πνευματική επανάσταση της εποχής μας
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Πως μπορούμε να παράγουμε πλούτο που δεν θα είναι εμπορεύματα; Πως μπορούμε να εργαζόμαστε χωρίς μισθωτή εργασία; Μπορεί να υπάρξει κοινωνική οργάνωση χωρίς Κράτος; Η κατάργηση του εμπορεύματος, της μισθωτής εργασίας και του Κράτους θα γίνει αιφνίδια ή σταδιακά;
Στα ερωτήματα αυτά πολύ σύντομα η εν εξελίξει παγκόσμια πνευματική επανάσταση θα δώσει απαντήσεις. Θα δώσει απάντηση και στο εξής, κομβικής σημασίας, ερώτημα: τι είναι μια κοινωνική επανάσταση;
Ας προτείνουμε τη δική μας απάντηση και ας περιμένουμε, μιας και είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι ο παγκόσμιος κοινωνικός πόλεμος θα οξυνθεί, θα γενικευτεί και θα κλιμακωθεί στα επόμενα χρόνια, στους επόμενους μήνες, στις επόμενες μέρες: κοινωνική επανάσταση είναι η συγκρότηση του υποκειμένου της επανάστασης, είναι η συγκρότηση της κομμούνας, της συμβιωτικής ομάδας, η ενίσχυση της συμβίωσης, της συνεργασίας,της αλληλεγγύης, της δημιουργικής σύγκρουσης, της κοινοχρησίας, της κοινοκτησίας, της άσκησης της ελευθερίας και της ισότητας, η ελευθερία πνεύματος, με άλλα λόγια, η διεύρυνση του εμμενούς κομμουνισμού.
οι ακτίνες του ήλιου της Βεργίνας: οξύτατες αιχμές δοράτων
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Σήμερα θα ασχοληθούμε με τις ακτίνες του ήλιου της χρυσής λάρνακας της Βεργίνας. Πριν πούμε όμως το ο,τιδήποτε θα ήθελα να περιγράψω πως απεικονίζονται ο ήλιος και οι ακτίνες του σε λίγα ευρήματα του πρωτο- και μεσοκυκλαδικού (3.000-1550 π.Χ) και της ίδιας εποχής προανακτορικού και παλαιοανακτορικού μινωικού πολιτισμού, οι φορείς των οποίων δεν είναι ελληνικά ποιμενικά φύλα: βλέποντας τις απεικονίσεις σχηματίζει κανείς την εντύπωση ότι βλέπει λουλούδι με τα ανοιχτά πέταλά του. Οι άκρες των ακτίνων είναι καμπύλες, ζεστές, φιλικές, οικείες. Παντελής απουσία αιχμηρότητας, επιθετικότητας και εχθρότητας.
Εάν δίπλα σε αυτούς τους ήλιους τοποθετήσουμε τους ελληνικούς ήλιους, που δημιουργούνταν επί αιώνες πριν την κατασκευή του λάρνακα της Βεργίνας και τους βλέπουμε να απεικονίζονται σε αγγεία, ειδώλια (αγαλματίδια) και νομίσματα, θα παρατηρήσουμε αμέσως τη διαφορά: οι ακτίνες είναι οξείες, αιχμηρές, φαίνονται σαν εγχειρίδια, σαν ξίφη, σαν αιχμές δοράτων. Γνωρίζουμε ότιτο δόρυ ήταν το κύριο όπλο των ηρώων της Ιλιάδας αλλά και των Μακεδόνων (σάρισα). Η εκτίμηση ότι οι ακτίνες προσλαμβάνονται ως αιχμές δοράτων δεν πρέπει να είναι άστοχη: μας το επιβεβαιώνει με τον καλύτερο τρόπο η Ιλιάδα και η Οδύσσεια και αυτές τις μαρτυρίες θα μελετήσουμε σήμερα, μεταξύ των άλλων.
πεοπλαστική: η ιδεολογία της μεγάλης ψωλής
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Αν δεν απατώμαι, και μάλλον δεν απατώμαι (εάν κάνω λάθος θα ήθελα να μου το υποδείξετε), οι μόνοι άνδρες που νοιάζονται για το μέγεθος, δηλαδή το μάκρος και το πάχος, της πούτσας τους είναι οι άνδρες του δυτικού πολιτισμού. Κι αναρωτιέμαι: γιατί ενώ οι άνδρες άλλων πολιτισμών δεν ασχολούνται με τη πούτσα τους, οι του δυτικού πολιτισμού περνάνε τη ζωή τους με το χάρακα στο χέρι, θαυμάζουν τους ψωλαράδες, περιφρονούν και χλευάζουν τους μικροψώληδες, τρέχουν στα χειρουργεία να μεγαλώσουν τον πούτσο τους; Γιατί ο πούτσος μας πρέπει να είναι μεγάλος και χονδρός; Τι σημαίνει μεγάλος και χονδρός; Ποιο είναι το κριτήριο αξιολόγησης; Πως διαμορφώνεται αυτό το κριτήριο;
Με αυτά τα ζητήματα θα ασχοληθούμε σήμερα αλλά πριν το κάνω θα ήθελα να αφηγηθώ ένα περιστατικό που συνέβη σε γνωστό μου. Πήγε σε μια κλινική να μεγαλώσει τη πούτσα του, τη μεγαλώσανε, δεν ξέρω πως γίνεται, και κει που ήταν ξαπλωμένος στο κρεβάτι, λίγο μετά την επέμβαση, περνάει από μπροστά του μια νοσοκόμα με ψιλοδιαφανή ρόμπα, του σηκώνεται, κόβονται τα ράμματα και γίνεται ο πούτσος του πεδίο μάχης, της μάχης του Βατερλό, ας πούμε. . .
Κι ας θυμηθούμε και το σύνθημα των οπαδών του Ολυμπιακού όταν η ομάδα τους βάζει γκολ, όταν δηλαδή επιτυγχάνεται η πολυπόθητη διείσδυση της πεόσφαιρας στην καλά φυλασσόμενη περιοχή του αντιπάλου, στη συμβολική του κωλοτρυπίδα:
τσούζει, πονάει, ο Πειραιάς γαμάει
δείγματα πολιτικής μυωπίας
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Σήμερα, θα εκθέσω κάποιες σκέψεις σχετικά με τις διαμαρτυρίες στο Βερολίνο και το Παρίσι και στην συγκέντρωση-διαδήλωση του κινήματος ‘δεν πληρώνω’ στο Σύνταγμα, την Τρίτη, 1 Μαρτίου. Προκαταβολικά, εκφράζω κατηγορηματικά τη διαφωνία μου και θα εξηγήσω γιατί θεωρώ αυτά τα περιστατικά δείγματα πολιτικής μυωπίας.Θα υποστηρίξω ότι η διαμαρτυρία, όπως και η ικεσία (διαδηλώσεις-λιτανείες) ενισχύουν τον Κύριο καπιταλιστή και τα τσιράκια τους, ενώ η διαδήλωση ενός κινήματος που δεν είναι κίνημα αλλά στάση, σταμάτημα, καταργεί την ισχύ του, την ευτελίζει, ισχύς η οποία προέρχεται από το πέρασμα στην πράξη, ενός τρόπου διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου που βασίζεται στα αξιώματα νικάμε χωρίς να πολεμάμε και πρώτα νικάμε και μετά πολεμάμε. Ένα βήμα μπρος, δυο βήματα πίσω.
Θλίβομαι αλλά δεν απογοητεύομαι. Οι παλιές αντιλήψεις, ιδέες, πρακτικές, αξίες δύσκολα εγκαταλείπονται, οι νέες αργούν να φανούν. Από τη στιγμή όμως που οι παλιές είναι ετοιμοθάνατες, είναι ζήτημα χρόνου να σκάσουν μύτη οι νέες. Και να διαδοθούν ταχύτατα, όταν το επιτρέψουν και οι συνθήκες.
λευτεριά στον Άρη Σειρηνίδη – η αλληλεγγύη είναι το όπλο μας
Ο πλούτος των καπιταλιστών είναι κεφάλαιο, ο δικός μας πλούτος είναι οι σχέσεις μας
Σε λίγες μέρες ξεκινάει η δίκη του Άρη Σειρηνίδη. Η υπόθεση του Άρη Σειρηνίδη είναι μία από αυτές που σηματοδοτούν την ποιοτική αναβάθμιση της κρατικής καταστολής καθώς δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να στηρίζει τις κατηγορίες εναντίον του και πρόκειται για φρονηματική δίωξη και προφυλάκιση. Πριν από μερικούς μήνες όλοι οι αλληλέγγυοι στα κείμενα τους ανέλυαν τα γεγονότα και αποκάλυπτε ο καθένας με το δικό του τρόπο τη σκευωρία που στήθηκε σε βάρος του. Γράφαμε τότε: Όλα αυτά δείχνουν ότι η σκευωρία θα προκαλέσει θυμηδία στο κρατικό δικαστήριο για το χονδροειδές της προσέγγισης των μπάτσων, των άλλων οργάνων του κράτους.
από την απεργία πείνας στην απεργία γλεντιού: από την παθητική στην ενεργητική απουσία
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Θα ενθαρρύνατε, φίλες και φίλοι, κάποιον, θα προτείνατε σε κάποιον να κάνει απεργία πείνας; Δε νομίζω. Γιατί δεν θα το κάνατε; Από την άλλη, δεν θα ταΐζατε με το ζόρι κάποιον απεργό πείνας, δεν θα τον παρεμποδίζατε να κάνει απεργία πείνας, έτσι δεν είναι; Γιατί δεν θα το κάνατε; Εάν μπορούσατε να βοηθήσετε κάποιον που κάνει απεργία πείνας, θα το κάνατε; Νομίζω πως θα το κάνατε. Πως μπορείτε να βοηθήσετε απεργούς πείνας; Τι είναι μια απεργία πείνας; Τι διαφορά και τι ομοιότητα έχει με την απεργία; Με αυτά τα ερωτήματα θα καταπιαστούμε σήμερα, φίλες και φίλοι. Και θα καταλήξω στο συμπέρασμα ότι η ομαδική απεργία πείνας, η έσχατη μορφή παθητικής απουσίας, βρίσκεται στον αντίποδα της γενικής απεργίας διαρκείας, της ενεργητικής απουσίας, διότι ο μόνος τρόπος να βοηθήσουμε τους απεργούς πείνας είναι η γενική απεργία διαρκείας, την οποία και δεν θα κάνουμε, ασφαλώς. Εάν γίνει, και είναι όντως γενική, το πρόβλημα των μεταναστών απεργών πείνας να λυθεί μέσα σε μια ώρα. Κατά συνέπεια, η ζωή των απεργών πείνας επαφίεται στα φιλάνθρωπα αισθήματα και τις πολιτικές σκοπιμότητες του Κυρίου. Αυτός θα είναι ο έσχατος κάτοχος και κριτής της ζωής μας και του θανάτου μας. Αυτή είναι η έσχατη μορφή παθητικής απουσίας. Και υπάρχει διότι δεν υπάρχει η έσχατη μορφή ενεργητικής απουσίας. Που δεν είναι η γενική απεργία διαρκείας αλλά η απεργία γλεντιού, η αποχή από την εξάντληση, τη στέρηση, την ανησυχία, την επισφάλεια, την ταλαιπωρία. Η απεργία γλεντιού είναι μια απεργία χωρίς αιτήματα, είναι η έσχατη κατάφαση της ζωής, που είναι απλή, όμορφη και εύκολη: κατάφαση του παιχνιδιού, της έκφρασης, του χορού, της δημιουργίας, του έρωτα, της Τέχνης, του τραγουδιού.
Πανταχού Απουσία είναι η γενική απεργία γλεντιού. Είναι ένας άλλος τρόπος διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου. Ένας άλλος. . .
ο φόβος φυλάει τα έρμα: ο φόβος ως φύλακας του ποιμνίου των υπάκουων υπηκόων
φίλες και φίλοι καλή σας μέρα
Θα έχετε προσέξει ότι πολύ συχνά οι πολιτικοί ηγέτες, τσιράκια (υπηρέτες) του Κυρίου καπιταλιστή της παραγωγής και του χρήματος, χρησιμοποιούν παροιμίες ποιμενικής προέλευσης για να σχολιάσουν μια κατάσταση ή να στείλουν κάποιο μήνυμα. Ο Γ. Αβέρωφ είχε πει ότι όποιο πρόβατο φεύγει από το μαντρί, το τρώει ο λύκος για να σχολιάσει την αποσκίρτηση κάποιου βουλευτή από το κόμμα. Ο Κώστας Καραμανλής απέφυγε να απαντήσει ερωτήσεις των δημοσιογράφων με την παροιμία μην ξύνεστε στη γκλίτσα του τσοπάνη (Καθημερινή, 22/01/06) ενώ την ίδια παροιμία χρησιμοποίησε και ο υπουργός Μ. Χρυσοχοΐδης (Ελευθεροτυπία, 17/11/09). Όταν ο Κ. Παπούλιας εξελέξη για πρώτη φορά Πρόδρος της Δημοκρατίας είχε δηλώσει ότι ‘εάν δεν εκλέγονταν θα γίνονταν τσέλιγκας’ (Στο ‘Ένα’ κάποιας Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας, δεν έχω σημειώσει την ημερομηνία). Αναρωτιέται λοιπόν κανείς: γιατί οι ηγέτες μας καταφεύγουν στη χρήση ποιμενικών παροιμιών; Η απάντηση δεν είναι δύσκολη. Θεωρούν τους υποτελείς Παραγωγούς ως λογικά πρόβατα, ως ένα κοπάδι υποτελών, τους εαυτούς τους δε βοσκούς λογικών προβάτων, ποιμένες λαών. Την ίδια αντίληψη κυριαρχεί και στον χριστιανισμό: ο ιερέας είναι πνευματικός ποιμήν, ενώ οι ιερείς της Καθολικής Εκκλησίας είναι γνωστοί ως πάστορες, που σημαίνει ‘βοσκοί, ποιμένες’.
Σήμερα θα ασχοληθούμε με μια πολύ σημαντική ποιμενική παροιμία, ο φόβος φυλάει τα έρμα, διότι είναι πολύ σημαντική μιας και συμπυκνώνει τόσο τη στρατηγική του Κυρίου όσο και την πνευματική και ψυχολογική κατάσταση των υποτελών Παραγωγών. Και θα υποστηρίξω ότι ο φόβος ο προέρχόμενος από τον εκφοβισμό είναι ένας τρόπος διάλυσης, αποτροπής της σύναψης σχέσεων συνεργασίας και αλληλεγγύης μεταξύ των υποτελών, ότι είναι ένα μέσον συρρίκνωσης του εμμενούς κομμουνισμού.