η διάρκεια της αριστερής παρένθεσης

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Θα σχολίαζα σήμερα τις σκέψεις του Ίταλο Καλβίνο,  στις Αόρατες Πόλεις, για τη διεύρυνση του κομμουνισμού του παρόντος, του εμμενούς κομμουνισμού όπως εμφανίζεται σε έναν δεδομένο κοινωνικό σχηματισμό, αλλά το σχόλιο του jp στο προηγούμενο σημείωμα με ενθάρρυνε να επανέλθω στο ζήτημα του πρόσφατου επανασχεδιασμού της καπιταλιστικής επίθεσης κατά των Υποτελών Παραγωγών και των μικρομεσαίων κοινωνικών στρωμάτων.

Όταν οι καπιταλιστές Κύριοι και οι Υπηρέτες τους παραδέχονται πως η ελληνική κοινωνία είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση εννοούν πως η ανηλεής επίθεση που στοχεύει στην αναδιάρθρωση του καπιταλισμού εν Ελλάδι δεν ολοκληρώνεται με τον ρυθμό που επιθυμούν. Η ελληνική κοινωνία είναι μια καπιταλιστική κοινωνία, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία, αλλά όπως κάθε καπιταλιστική κοινωνία, όπως κάθε κοινωνία, είναι και μια κομμουνιστική κοινωνία, συρρικνωμένη ασφαλώς –  δεν υπάρχει κοινωνία που να μην είναι κομμουνιστική. Η (καπιταλιστική) Κυριαρχία είναι μια μορφή διαχείρισης του εμμενούς κομμουνισμού –  δεν μπορεί να υπάρξει η οποιαδήποτε Κυριαρχία χωρίς τον εμμενή κομμουνισμό. Η ελληνική κοινωνία είναι μια κομμουνιστική κοινωνία πολύ λιγότερο συρρικνωμένη από ό,τι η σουηδική ή η αγγλική, λόγου χάριν.

Continue reading →

συμπτωματολογία αιμοδιψών σχολίων

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Τα όπλα εσίγησαν, οι δρόμοι ερήμωσαν, οι εκλογές αχρηστεύτηκαν, όπως θα διαπιστώσουμε για άλλη μια φορά σε λίγες μέρες –  ζούμε το αργόσυρτο δράμα του θανάτου της ιστορικής Αριστεράς. Αυτοί κι αυτές που το πήραν απόφαση δεν είναι και τόσο λίγοι και λίγες· αυτοί κι αυτές που το υποψιάζονται αλλά δεν το έχουν συνειδητοποιήσει ακόμα είναι η πλειονότητα, αργά ή γρήγορα θα το συνειδητοποιήσουν· αυτοί κι αυτές που δεν θέλουν να το παραδεχτούν αντιδρούν με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Άλλοι αδιαφορούν, άλλοι περιγελούν και χλευάζουν, άλλοι θυμώνουν. Το δράμα του θανάτου της ιστορικής, νεκροζώντανης αριστεράς παρουσιάζει βαριά συμπτωματολογία, σε λίγους μήνες θα είναι βαρύτατη· ένα από τα συμπτώματα, μία από τις εκδηλώσεις είναι τα αιμοδιψή, τα αιμοβόρα σχόλια –  χαρακτηριστική περίπτωση αυτό του Κώστα Παππά που έχετε διαβάσει αυτές τις μέρες.

Κλείνουν έξι χρόνια, φίλες και φίλοι, από τότε (Φεβρουάριος 2009) που άρχισα να δημοσιεύω τις απόψεις μου σχετικά με τον θάνατο της ιστορικής Αριστεράς κι όλα αυτά τα χρόνια διάβασα πολλά αιμοδιψή σχόλια. Αιμοδιψές σχόλιο είναι ένα σχόλιο που οι λέξεις του είναι βλήματα, είναι λέξεις που βάλλει κατά ριπάς ο εγκέφαλος του σχολιαστή με σκοπό να με πονέσει, επιβεβαιώνοντας και τον Αισχύλο και τον Σέξπυρ ότι οι λέξεις είναι βλήματα που προκαλούν από πόνο έως και θάνατο. Πριν από κάποια χρόνια, μια μάνα απεκάλεσε πάνω σε τσακωμό το γιο της πουστάρα κι αυτός έπεσε από τον πέμπτο όροφο και αυτοσκοτώθηκε –  στην Αθήνα συνέβη.

Continue reading →

το σχέδιο του Θεού και το σχέδιο ‘των παιδιών της γαλαρίας’

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Πριν απαντήσω στο σχόλιο του Κώστα Παππά που έκανε στην πολεμική κριτική μου για τις θέσεις των παιδιών της γαλαρίας για ένα μαχητικό, διεκδικητικό, συγκρουσιακό κίνημα ανέργων, θα  εκθέσω σήμερα κάποιες  σκέψεις που αφορούν τον στρατηγικό προσανατολισμό της εν λόγω θεωρητικής και πολιτικής ομάδας. Θα παραθέσω δύο πολύ σύντομα αποσπάσματα, τα οποία συμπυκνώνουν τον προβληματισμό της.

Στο προλογικό σημείωμα (σελ. 1-2)  δέχονται ότι

Είναι επίσης αλήθεια ότι, μαζί με το κίνημα και τη μουσική μας χάσαμε και τις πόλεις μας, χάσαμε την Αθήνα, όπως χάσαμε πολύ πιο πριν το Παρίσι των παιδιών του παραδείσου, την Ταγγέρη, το Ντιτρόιτ, τη Ρώμη. Ό,τι βιώσαμε, ό,τι ελπίσαμε, ό,τι φανταστήκαμε απομακρύνθηκε σαν μια αναπαράσταση αναρτημένη στο you tube.

Και το προλογικό σημείωμα τελειώνει ως εξής:

Πρέπει να ξαναπάρουμε την Ταγγέρη βάσει σχεδίου, οργανωμένου από κοινού με την εξεγερμένη πλέμπα της. Αυτή είναι μια προγραμματική δήλωση, αγαπητοί Σλόθροπ. Προσφέρουμε εδώ το πρώτο μέρος ενός Gebrauchsanleitung zur Aufhebung der Isolierung. Ουγκ!

Όλο το τεύχος λοιπόν είναι το πρώτο μέρος μιας οδηγίας χρήσης για την υπέρβαση της απομόνωσης. Να ποια είναι και η τελευταία πρότασής της:

Δική μας δουλειά είναι να κατανοήσουμε τις ριζικές αιτίες της αδυναμίας μας να συγκροτήσουμε ένα συλλογικό, ανατρεπτικό του καπιταλισμού κίνημα.

Continue reading →

τα μεταμοντέρνα κοτέτσια, το face book και ο κομμουνισμός της στάνης

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Θα έχετε δει κοπάδι κατσικιών ή προβάτων μέσα σε μαντρί ή σε κάποια πλαγιά να βόσκει· δεν θα έχετε όμως αναρωτηθεί πώς κοιμούνται τα βράδια. Το κοπάδι δεν είναι ένα σύνολο μοναχικών ζώων, όπως νομίζουμε, δεν είναι ένα μοναχικό πλήθος, δεν υπάρχουν εργένισσες κατσίκες ή εργένικα πρόβατα, αλλά ένα σύνολο από πολλές οικογένειες ή συγγενικές ομάδες. Το βράδυ κοιμούνται ανά ομάδα, ενώ οι κότες όλες μαζί.Ο παρείσακτος είναι ενοχλητικός, ανεπιθύμητος και θα εκδιωχθεί. Εάν πάρουμε τέσσερα γουρούνια, ένα από κάθε ομάδα, και τα βάλουμε σε ένα τετράγωνο χώρο, το κάθε ένα θα πάει να πιάσει μια γωνία, μακριά από τα άλλα.

Υπάρχει όμως κι ένας άλλος τρόπος εκτροφής, ειδικά των γουρουνιών και των κοτόπουλων: ο εγκλεισμός, η εκτροφή του ζώου σε κλουβί, ο απόλυτος περιορισμός της κίνησης  στον χώρο με σκοπό την πάχυνση. Το κλουβί του γουρουνιού λεγόταν στα χωριά κουμάσι, ένας βρόμικος χώρος, εξ ου και η παροιμιώδης έκφραση είναι αυτός ένα κουμάσι!

Αυτοί οι δύο τρόποι εκτροφής είναι το πρότυπο της οργάνωσης της καπιταλιστικής κοινωνίας. Ο πρώτος σχηματίζει τις κοινωνίες γνωστές ως κοινωνίες του μαζικού εγκλεισμού και της πειθαρχίας, της μαζικής επιτήρησης· ο δεύτερος τις κοινωνίες του ελέγχου. Εάν το δούμε από μαρξιστική έποψη, οι πρώτες είναι οι κοινωνίες της τυπικής υπαγωγής της εργασίας στο Κεφάλαιο, ενώ οι δεύτερες της πραγματικής υπαγωγής. Αποκαλώ τις πρώτες κομμουνισμό της στάνης. Τις δεύτερες, κατοικίδιες κοινωνίες.

Continue reading →

οι ουρές των Υποτελών ως πραγμάτωση της πλατωνικής δικαιοσύνης

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Δεν μπορώ να περιμένω στην ουρά, δεν μπορώ· νιώθω ότι είμαι ή στρατιώτης ή πρόβατο. Προσπαθώ να την αποφύγω, όσο μπορώ – όταν δεν τα καταφέρνω, κάνω υπομονή, φροντίζω να έχω μαζί μου πάντα το βιβλίο που διαβάζω σε αυτήν την περίσταση –  κάποιο τόμο της Πολιτείας του Πλάτωνος. Κάθε βιβλίο πρέπει να διαβάζετε στον χρόνο του και στο χώρο του! Εάν δεν το πάρω μαζί μου, λόγω αφηρημάδας ή λανθασμένης  εκτίμησης της συγκυρίας, σκέφτομαι για την ουρά, για την προέλευσή της, την αναπαραγωγή του φαινομένου. Δεν γίνεται να μην ακούω τι λένε οι μπροστινοί και οι πισινοί μου –  πόσο υποφέρουν τα ώτα μου και ο εγκέφαλός μου!

Η ουρά είναι μια γραμμή, μια ανθρώπινη γραμμή. Είναι μια τάξη, μια πειθαρχία. Δεν νοείται εγκλεισμός, κοινωνική αιχμαλωσία χωρίς ουρά –  στις φυλακές, στα εργοστάσια, στους στρατώνες, στα σχολεία. Ως εξοβελισμός της ανοιχτής έκθεσης  και της ελεύθερης πρόσβασης δεν είναι παρά άλλη μια μορφή της εξατομικευμένης διανομής. Η ουρά είναι οντοποίηση της συρρίκνωσης του κομμουνισμού. Δεν νομίζω να έχετε δει ποτέ κάποιον Κύριο να περιμένει στην ουρά! Ο Κύριος βρίσκεται υπεράνω της ουράς, βρίσκεται στον ουρανό. Οι υπηρέτες Του οργανώνουν την ουρά, είναι οι Υπηρέτες Διανομείς: τροφής, εργαλείων, χρημάτων, ποινών, αμοιβών, πρέζας, φαρμάκων.

Η ουρά είναι μια φαινομενική μορφή εξάλειψης του ανταγωνισμού έως ότου αρχίσουν τα γαμοσταυρίδια και οι χριστοπαναγίες, τα μπινελίκια εν γένει. Η ουρά είναι προσευχή προς τον Κύριο, είναι ικεσία, είναι ακίνητη λιτανεία. Είναι ένα μαζικό πάτερ ημών. Ένα μαζικό πατερημό στο οποίο ο προηγούμενος είναι νικητής και ο επόμενος ηττημένος –  ενώ αυτός και νικητής και ηττημένος. Φθόνος για τον προηγούμενο, χαιρεκακία για τον επόμενο. Πολύ θα ήθελε να γαμήσει τον προηγούμενο, φοβάται όμως μήπως κατεβάζοντας τα βρακιά τον φάει από πίσω, στεγνά –  θα καταλαβαίνετε τι εννοώ με το επίρρημα στεγνά.

Continue reading →

η διαφήμιση ως αφήγηση: η τιμή της εμπειρίας έπεσε

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Εάν ορίσουμε την κοινωνία ως το πλέγμα των σχέσεων του ανθρώπου με τον άνθρωπο και του ανθρώπου με τη φύση, ορισμός καθ’  όλα μαρξιστικός, τότε οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων εμφανίζονται ως ανταλλαγή, ως απόδοση και ανταπόδοση βίας, δώρου και εμπειριών. Προτάσσω την ανταλλαγή βίας και ακολούθως του δώρου διότι ο περιορισμός κατ΄ αρχάς της ανταλλαγής βίας και η πύκνωση της ανταλλαγής δώρου μας έκανε ανθρώπους –  η ανταλλαγή εμπειριών έπεται. Σε κάθε ανταλλαγή αντιστοιχεί ένα φάσμα τελετουργιών, ένα φάσμα χειρονομιών, μιμητικών πράξεων, οι οποίες αναπαριστάνουν τις αντίστοιχες αποδόσεις και ανταποδόσεις. Ο μύθος, απόπειρα ερμηνείας των τελετουργιών, εμπλούτισε με περιεχόμενο τις ανταλλαγές –   εμφανίζεται άρα μετά τις τελετουργίες.

Η ανταλλαγή της βίας, άλλοτε υλική και άλλοτε συμβολική,   εμφανίζεται ανθρωπολογικά και ιστορικά με ποικίλες μορφές ως διεκδίκηση, σύγκρουση, τσακωμός, πόλεμος, αθλητισμός. Η ανταλλαγή του δώρου επισημάνθηκε από τον Μαρσέλ Μός, στο σχετικό με το δώρο βιβλίο του, επισήμανση που βοήθησε τους ιστορικούς να προσεγγίσουν κοινωνίες και κοινωνικούς θεσμούς και πρακτικές από μια νέα οπτική γωνία. Στα λατινικά,  το δώρο, το χάρισμα, η χάρη είναι munus· η κοινωνική συνύπαρξη μέσω των δώρων είναι η προϋπόθεση του σχηματισμού της λέξης communis, από την προέρχεται και ο όρος κομμουνισμός.

Continue reading →

ο πλούσιος έχει τα φλωριά, έχει ο φτωχός τα γλέντια

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Ο τίτλος του σημερινού σημειώματος είναι στίχος δημοτικού τραγουδιού (Ν. Πολίτου, Εκλογαί από Τραγούδια Ελληνικού Λαού, σελ. 33). Το ότι οι φτωχοί κάποτε γλεντούσαν μας το επιβεβαιώνουν όχι μόνο πολλές πηγές αλλά και προσωπικές εμπειρίες ανθρώπων που έζησαν φτώχεια με γλέντια. Όταν ήμουν παιδί, στη δεκαετία του εξήντα, τα καλοκαίρια, κάθε βράδυ, κάθε βράδυ μετά την ολοήμερη εργασία στα χωράφια, στη πλατεία του χωριού στηνόταν γλέντι με χορό και τραγούδια –  ένας νέος έπαιζε γκάιντα και άνδρες και γυναίκες, νέοι και γέροι, κορίτσια κι αγόρια χόρευαν και χόρευαν και χόρευαν και τραγουδούσαν. Το 1961 στο χωριό μου ζούσαν 1109 ψυχές, σήμερα με το ζόρι είναι καμιά εκατοπενηνταριά. Το 1964 πήγα σχολείο· όταν σχολούσαμε, γέμιζαν οι δρόμοι με παιδιά και φωνές, ήμασταν 150!

Πρώτη φορά έφαγα σοκολάτα στα δέκα, πορτοκάλι στα δώδεκα. Τα πρώτα παπούτσια που φόρεσα ήταν τσαρουχάκια που είχε φτιάξει ο παππούς μου από γουρουνίσιο δέρμα, δεν θα με πιστέψετε, δεν πειράζει, σας συγχωρώ. Όλοι και όλες, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία από μένα, θυμούνται με νοσταλγία εκείνα τα χρόνια: κουραζόμασταν αλλά δεν είχαμε άγχος, λένε. Και, συμπληρώνω εγώ,  επειδή δεν είχαν άγχος, γλεντούσαν. Υπήρχε πολύς μόχθος, χωρίς καμιά απολύτως αμφιβολία,  αλλά δεν υπήρχε ρολόι, δεν υπήρχε αφεντικό πάνω από το κεφάλι σου. Θέριζαν και μιλούσαν, έλεγαν ιστορίες, γελούσαν, τραγουδούσαν, φρόντιζαν τα παιδιά και το βράδυ γύριζαν στο χωριό και το έρριχναν στο χορό. Δυο φορές το χρόνο, φόρτωναν ρούχα και σεντόνια και παπλώματα στα κάρα και πήγαιναν στο ποτάμι να τα πλύνουν, όλοι μαζί, γυναίκες, ανύπαντρες κοπέλες, αγόρια και κορίτσια.

Και να θέλουμε να γυρίσουμε σε εκείνα τα χρόνια, να ζήσουμε δηλαδή όπως ζούσαν εκείνοι δεν μπορούμε και δεν θέλουμε. Υπάρχει όμως κάτι από αυτόν τον χαμένο κόσμο που θα μας φανεί χρήσιμο στο παρόν και το μέλλον; Εκείνο που με απασχολεί είναι το εξής: γιατί εκείνοι οι φτωχοί γλεντούσαν και σήμερα δεν γλεντούν; Είναι κατηφείς, δεν γελούν, δεν μιλούν, έχουν σκυμμένο το κεφάλι, νιώθουν ότι δυστυχοατυχούν, πέφτουν σε κατάθλιψη, αυτοκτονούν –  γιατί; Τι χρειάζεται για να γίνει ένα γλέντι; 

Continue reading →

φτωχίτιδα (ptochitis proletariansis)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

το σημερινό σημείωμα το αφιερώνω στους Akis, George και Βασίλη (Πάτρα).

Η φτωχίτιδα (ptochitis proletariansis) είναι μια σπάνια πνευματική και ψυχική νόσος, ανίατη – τόσο ανίατη όσο και ο μιμητισμός. Μη πανικοβάλλεστε, δεν είναι μεταδοτική, δεν θα την κολλήσετε αν διαβάσετε κάποιο εκλαϊκευμένο άρθρο περί αυτής ή αν έρθετε σε οποιασδήποτε μορφής επαφή με κάποιον πάσχοντα ή κάποια πάσχουσα. Δεν είναι μόνο σπάνια, είναι και αρχαιότατη. Όλες οι προσπάθειες της ιατρικής επιστήμης, και τώρα της μοριακής βιολογίας, να εντοπιστούν τα αίτια της ασθένειας απέβησαν άκαρπες. Μόνο υποθέσεις διατυπώνονται.

Η βασική αιτία της αδυναμίας των επιστημόνων να την αντιμετωπίσουν και να την εξαλείψουν έγκειται στην εξαιρετική ιδιομορφία της: οι  ασθενείς δεν υποφέρουν.  Η διαπίστωση αυτή καθίσταται επιπλέον τραγικότερη και παραδοξότερη από το γεγονός ότι κανείς δεν τους πιστεύει,  όταν με το χαμόγελο στα χείλη ομολογούν ότι αισθάνονται μια χαρά –  και τρώνε με όρεξη, ό,τι έχουν, και πίνουν και το ευχαριστιούνται, και ήσυχα κοιμούνται και πολλές και μεγάλες κάβλες έχουν. Έχουν καταγραφεί μάλιστα και αρκετές περιπτώσεις ασθενών που πάσχουν και από γυμνίτιδα (gymnitis kavlorapaniensis), άλλη σπάνια και ανίατη ασθένεια, με βασικό σύμπτωμα την αδυναμία του ασθενούς να φορέσει ρούχα από λίγες ώρες έως και μια βδομάδα. Τί κάνει ο ασθενής γυμνός μια βδομάδα κάτω από το σεντόνι ή το πάπλωμα ουδείς ερευνητής γνωρίζει –  η επιστήμη σηκώνει τα χέρια. Η επιστημονική έρευνα διαβεβαιώνει ότι από τη φοβερή και τρομερή νόσο της γυμνίτιδας πάσχουν μόνο οι πάσχοντες και πάσχουσες από φτωχίτιδα.

Κάποιες άλλες έρευνες έδειξαν με αδιάσειστα στοιχεία ότι ένα από τα πλέον εμφανή συμπτώματα τόσο της φτωχίτιδας όσο και της γυμνίτιδας είναι μια παράξενη και όλως ανεξήγητη χειρονομία των πασχόντων, την οποία περιγράφουν με τον όρο εγγραφή εις τους όρχεις  και εγγραφή εις την κλειτορίδα, προκειμένου περί ανδρών και γυναικών αντίστοιχα.

Continue reading →

άγχος και πολιτική: ο Μακμπέθ σε απεργία πείνας

I ‘gin to be aweary of the sun, / And wish the estate o’ the world were now undone.- / Ring the alarum bell!- Blow wind, come wrack, / At least we ‘ll die with harness on our back.

Πήρε να με κουράζει ο ήλιος και ποθώ/ στον χαλασμό του κόσμου μέσα να βρεθώ./ Βάρα στα όπλα! φύσα, αγέρα! έλα, ο χαλασμός!/ τουλάχιστο ας πεθάνω με τα όπλα στα χέρια.

(Σέξπυρ, Μακμπέθ, πρ. 5, σκ. 5· μετ. Βασίλη Ρώτα)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Ο Νίκος Ρωμανός ζει –  χτες επέστρεψε στο κελί της φυλακής. Ζει;  Ναι, βιολογικά ζει· κοινωνικά όμως ζει;  Εμείς ζούμε, οι Υποτελείς ζουν;  Όχι, φίλες και φίλοι, ούτε ο Νίκος ζει, ούτε εμείς, ούτε οι Υποτελείς· δεν ζούμε, επιβιώνουμε. Η απόσταση μεταξύ επιβίωσης και ζωής είναι τεράστια. Επιβίωση είναι να σε απασχολεί συνεχώς η δουλείά, έχεις δεν έχεις, τα λεφτά, οι λογαριασμοί· είναι η συρρίκνωση της ζωής σε καθαρά βιολογικά πλαίσια· ζωή είναι, αρνητικά αν τη δούμε, να μην σε απασχολούν όλα αυτά.  Άλλη είναι όμως η επιβίωση της φυλακής, άλλη της δουλείάς, άλλη της ανεργίας. Αν μας επιτρέπεται κάτι είναι η μορφή της επιβίωσης·  μεταξύ του εγκλεισμού της φυλακής και του εγκλεισμού της δουλείάς/ανεργίας οι Υποτελείς προτιμούν τον δεύτερο –  και εγώ.

Continue reading →