φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Εάν δεν καταργήσουμε την υποχρεωτική εκπαίδευση και καθιερώσουμε την ελεύθερη, δηλαδή να σταματήσουμε να στερούμε το παιχνίδι από τα παιδιά και τον έρωτα από τους εφήβους, τα Γυμνάσια και τα Λύκεια θα γίνουν ή πεδία μαχών, σφαγών δηλαδή, όπως στις ΗΠΑ,  ή θα γίνουν άντρα του ναζισμού, του μακριού χεριού του νεοφιλελευθερισμού με τρομακτικές συνέπειες – αυτή είναι η διαπίστωση του σημερινού σημειώματος.

Κάποιοι και κάποιες υποστηρίζουν ότι μπορούμε να τα αποφύγουμε αυτά με άλλον ή άλλους τρόπους. Δεν γνωρίζω εάν υπάρχουν, διότι μέχρι στιγμής δεν μπορώ να δω κανένα θετικό αποτέλεσμα. Αυτοί και αυτές που υποστηρίζουν κάτι τέτοιο αγνοούν, ή δεν θέλουν να λάβουν υπόψη τους, ότι τα Δημοτικά, τα Γυμνάσια και τα Λύκεια σε όλες τις καπιταλιστικές χώρες, Βορρά και Νότου, Ανατολής και Δύσης, βρίσκονται σε αναβρασμό. Δεν φαίνεται, αλλά ό,τι δεν φαίνεται δεν σημαίνει ότι δεν υπαρχει: το μη αισθητό, υπάρχει και το μη υπαρκτό, είναι αισθητό!  

Τί είναι αυτός ο αναβρασμός; Που οφείλεται; Πως εκδηλώνεται; Ο αναβρασμός αυτός είναι εκδήλωση του αρχαϊσμού, του αναχρονισμού της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, αν την δούμε πίσω από το πρίσμα της εν εξελίξει παγκόσμιας  πνευματικής επανάστασης. Ένα σημείο, από τα πολλά, στα οποία θα εκδηλωθεί η επανάσταση αυτή, σε επίπεδο θεσμών, είναι η υποχρεωτική εκπαίδευση, η καταναγκαστική μάθηση. Η δυσφορία των μαθητών, παιδιών και εφήβων,  εκδηλώνεται με πολλούς τρόπους, και την πληρώνουν αυτοί και αυτές που έχουν επιφορτιστεί με το καθήκον της φύλαξης των θυμάτων απαγωγής, των παιδιών και των εφήβων, τα οποία απομακρύνουμε από την κοινωνία και τα εγκλείουμε σε χώρους που είναι παρόμοιοι με το εργοστάσιο, τη φυλακή, το αναμφωτήριο, το νοσοκομείο, τον στρατώνα, το μαντρί. 

Η υποχρεωτική εκπαίδευση πεθαίνει, ζούμε τις τελευταίες μέρες της. Εγείρονται όμως τα εξής ζητήματα: πως πεθαίνει; Θα πεθάνει τελικά;

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    το σημερινό σημείωμα το αφιερώνω στα παιδιά και τους έφηβους που (μια μέρα) θα το διαβάσουν· και στον Πάυλο, που σε δυο μέρες κλείνει τα δέκα.

    Σε κάθε κοινωνία, φίλες και φίλοι, κάποιοι φροντίζονται, κάποιοι φροντίζουν. Αυτοί που φροντίζουν, φροντίζονται επίσης ( με πολλούς τρόπους)·  υπάρχουν και κάποιοι που μόνο φροντίζονται. Όσο μεγαλώνουμε, οδεύουμε προς την ωρίμανση,  τόσο πιο πολύ φροντίζουμε – όσο μικραίνουμε, οδεύουμε πρός τον θάνατο, τόσο λιγότερο φροντίζουμε. Όλα αυτά εάν δούμε τη ζωή πίσω από το πρίσμα της φροντίδας και της ενίσχυσης, της συνέχισης της ζωής.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλημέρες

    Εάν το έσχατο καταφύγιο των φυλακισμένων είναι η πρέζα, η ηρωίνη, το έσχατο καταφύγιο των μαθητών εφήβων των Γυμνασίων και των Λυκείων είναι οι κοινόχρηστες τουαλέτες. Όταν ένας πρεζάκιας φυλακισμένος δεν έχει πρέζα, είναι χαρμάνης. Το τρόπος με τον οποίο βγαίνουν από τις σχολικές αίθουσες οι μαθητές και οι μαθήτριες δείχνει ότι κατά τη διάρκεια της ώρας διδασκαλίας βίωναν μια κατάσταση στέρησης, μια χαρμάνα. Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνεται από πολλές έρευνες που κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι μόνο 10 (από τα 45-50) λεπτά της ώρας διδασκαλίας  οι μαθητές είναι μέσα στην τάξη. Πού είναι νοερώς τα άλλα 35-40, κατά το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα; Απαντώ: και στις τουαλέτες, πολύ συχνά μόνο στις τουαλέτες. Κι όταν λέω τουαλέτες δεν εννοώ τον προσωπικό  χώρο που κατουράμε και χέζουμε αλλά τον κοινόχρηστο εσωτερικό και εξωτερικό χώρο συνάντησης. 

Μα τι κάνουν εκεί;  Γιατί τους αρέσει τόσο πολύ; 

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Το σημερινό σημείωμα το αφιερώνω στη φίλη δασκάλα Δήμητρα (Κομοτηνή)

    Μιας και ‘ δεν υπάρχει καλύτερη αφετηρία για τη σκέψη από το γέλιο’ , όπως έγραψε ο Μπένγιαμιν (‘Ο συγγραφέας ως παραγωγός’ ), θα αρχίσω με ένα ανέκδοτο και μια προσωπική εμπειρία. Ένας εργάτης δουλεύει χρόνια ολόκληρα σε ένα εργοστάσιο συσκευασίας και η δουλειά του είναι να ανεβοκατεβάζει ένα μοχλό· μετά από χρόνια του λένε ότι ο μοχλός αυτός δεν έκανε απολύτως τίποτα, δεν ήταν συνδεδεμένος με κανέναν μηχανισμό – και παθαίνει κλονισμό, ψυχικό τραλαλά. Αυτό το ανέκδοτο, αν είναι ανέκδοτο, μου έρχεται στο μυαλό κάθε φορά που αναπολώ 12 χρόνια μαθητείας στα θρανία.

    Μέσα σε αυτά τα δώδεκα χρόνια του εγκλεισμού στο μαντρί, δώδεκα χρόνια μαθητείας για να βγω στην κοινωνία υπάκουος και χρήσιμος για τον Κύριο και το Κράτος, μου συνέβησαν πολλά. Τον χειμώνα του 1974-5, Ε΄Γυμνασίου στα Βριλήσσια, κάνουμε κοπάνα, πέντε αλάνια, παίζουμε μπιλιάρδο στο Χαλάνδρι, κάνουμε τη μπουρδελότσαρκά μας στα Εξάρχεια, είχε πολλά μπουρδέλα τότε, και καταλήγουμε στον Αρίωνα, στην Αθηνάς, περιβόητο πορνοσινεμά. Καθόμαστε, κάποια στιγμή με σκουντάει ο διπλανός μου και μου κάνει νόημα να δω· και τι βλέπω; Βλέπω κάποιον να είναι σκυμμένος και να κάνει πίπα σε έναν από την παρέα, σε αυτόν που καθόταν στη μία άκρη. Κι εκεί που μια χαζεύουμε τη τσόντα μια το συμβάν, ανάβουν τα φώτα του διαλείμματος και βλέπουμε να σηκώνει το κεφάλι του ο θεολόγος μας.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Εδώ και καμιά εξακοσαριά χρόνια, ο αριθμός των παραγωγών τροφής μειώνεται συνεχώς. Ουδέποτε άλλοτε πάνω στη Γη παράγονταν τόσο μεγάλες ποσότητες τροφίμων όσο σήμερα, ικανές να εξασφαλίσουν την διατροφή ενός πληθυσμού που αγγίζει τα 7 δισ.· κι ουδέποτε άλλοτε η γη ανήκε σε τόσο λίγους ιδιοκτήτες όσο σήμερα – κι αν αποκαλέσουμε ‘παραγωγούς’  τους μισθωτούς της πρωτογενούς παραγωγής, μας επιτρέπετε να αποφανθούμε ότι ουδέποτε άλλοτε παράγονταν τόση τροφή από τόσο λίγους παραγωγούς. 

    Όλα δείχνουν ότι η τάση αυτή συνεχίζεται σήμερα και θα συνεχίζεται και στο μέλλον. Είμαστε βέβαιοι ότι η τάση αυτή είναι υπαρκτή στην Ελλάδα: σε δέκα, είκοσι χρόνια η καλλιεργήσιμη γη θα ανήκει σε ένα πολύ μικρό αριθμό γαιοκτημόνων, τσιφλικάδων. Γνωρίζω προσωπικά έναν γαιοκτήμονα σε χωριό των Σερρών που έχει (δικά του και νοικιάζει) και καλλιεργεί, όχι μόνος του βέβαια, 6.000  στρέμματα.  Κάποια μέρα όμως η τάση αυτή θα εξαντλήσει τη δυναμική της. Σε αυτή την περίπτωση, ποιά κατάσταση θα διαμορφωθεί;  

    Δεν μπορούμε να διατυπώσουμε μια απάντηση σε αυτό το ερώτημα, εάν δεν απαντήσουμε πρώτα στο παρακάτω: γιατί εδώ και 6οο χρόνια η γη συγκεντρώνεται σε ολοένα και λιγότερα χέρια, γιατί η τροφή παράγεται από ολοένα και μικρότερο αριθμό παραγωγών;  Τι συνέβαινε πριν εξακόσια χρόνια;

    Να και κάποια άλλα: θα υπάρχει τροφή για όλους; Κι αν δεν υπάρχει; Υπάρχει το ενδεχόμενο της αντικατάστασης της φυτικής και ζωικής τροφής με την χημική διατροφή; Θα γίνουμε φυτά; Ή θα πεθάνουμε από τη πείνα λόγω έλλειψης τροφής; Μήπως θα υπάρχει τροφή αλλά δεν θα μπορούμε να έχουμε πρόσβαση σε αυτήν;

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλημέρες

    ‘Η κυβέρνηση βρίσκει και τα κάνει’ – αυτή είναι η διαπίστωση που αρχίζει να επικρατεί και να διαδίδεται μεταξύ των Υποτελών μισθωτών της εκτέλεσης. Τί κάνει; Τί βρίσκει;

    Τέσσερα χρόνια ήττας, η μία μετά την άλλη· ένα ακατάπαυστο ανηλεές σφυροκόπημα, μία διαρκής αδίστακτη επίθεση με καταιγιστικά πυρά, με σκοπό την αρπαγή του κοινωνικού πλούτου που απολαύουν οι Υποτελείς Παραγωγοί – αυτά κάνει. Και θα συνεχίζει να τα κάνει. Η σαστιμάρα, η ταραχή, ο φόβος, η αμηχανία και η σύγχυση του Υποτελούς είναι τα άμεσα αποτελέσματα της βίαιης και ανοικτίρμονος επέλασης του Κυρίου ημών. Κι όσο πιο ταραγμένος και σαστισμένος είναι ο Υποτελής τόσο πιο πολύ ο Κύριος ξεθαρρεύει, τόσο πιο πολύ βγαίνει στην επίθεση και ορμά ακάθεκτος. 

    Παρατηρώ ότι οι Υποτελείς αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι η κυβέρνηση βρίσκει και τα κάνει. Την έχω ακούσει πολλές φορές αυτή την πρόταση τους τελευταίους μήνες, διατυπωμένη με πολλούς τρόπους (‘ἐμείς φταίμε’, ‘άμα τουρλωθείς, θα σε γαμήσουν’, κλπ). Όλες αυτές οι εκφράσεις δηλώνουν ότι ο Κύριος είναι ισχυρός και επιτυγχάνει τη μια εντυπωσιακή νίκη μετά την άλλη εξ αιτίας της αδυναμίας των Υποτελών. Θεωρώ ότι οι προτάσεις  αυτές σηματοδοτούν την αρχή μιας μακράς διάρκειας διαδικασίας που θα λήξει με την ενότητα των Υποτελών μισθωτών της εκτέλεσης. 

Η ενότητα των Υποτελών είναι η μία από τις τρεις προϋποθέσεις της απόκρουσης κατ’ αρχήν της επίθεσης του Κυρίου και κατόπιν της νίκης.  

Continue reading →

Πολλά ήταν τα παρεπόμενα της διάστασης καπιταλιστικής παραγωγής ( ηθική της εργασίας, ιδεολογία της ταλαιπωρίας, εξύμνηση της επίδοσης, λατρεία της αποτελεσματικὀτητας, αποθέωση της μεγέθυνσης) και καπιταλιστικής κατανάλωσης (‘να περνάς καλά’).

Να δύο από αυτά: σε επίπεδο θεωρίας, ιδεών, πολιτισμού και αξιών ο μεταμοντερνισμός, η σύγχρονη έκδοση του μηδενισμού (‘όλα επιτρέπονται’)·  σε κοινωνικό, η παράταση της εφηβείας.

Θα μπορούσε η παράταση της ηλικίας να εγγραφεί στην όλη εξέλιξη του ανθρώπου ως ζωικού όντος; Θα μπορούσε δηλαδή να αποτελέσει μια ακόμα εξελικτική στιγμή, την πιο πρόσφατη; Εάν όχι;

Πολλές κοινωνικές ανάγκες έχουν φυσικοποιηθεί. Η απώλεια του οίστρου και η παράταση της παιδικής ηλικίας είναι δυο πολύ γνωστά και αρκούντως κατανοητά φαινόμενα. Μήπως θα φυσικοποιηθεί και η παράταση της  εφηβείας;

Continue reading →