Ζεύς, ο θεός του βιασμού (όλοι οι αρχαίοι Έλληνες ήταν βιαστές)
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΕΑΝ μπορούσαμε να ταξιδέψουμε στο παρελθόν και εκατό (100) γυναίκες, από 15 έως 30 χρονών, εξέφραζαν την επιθυμία να βρεθούν στην αρχαία Ελλάδα, στην Αττική, ας πούμε, στην Αθήνα, να ζήσουν εκεί κάποιες μέρες, να γνωρίσουν την αρχαία ελληνική κοινωνία, τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, θα προσπαθούσα να τις αποθαρρύνω. Εγώ δεν θα ήθελα να πάω μαζί τους, όλο το χρυσάφι του κόσμου να μου φέρνανε στα πόδια. Κι εάν μετά από πολλά χρόνια αυτό το ταξίδι γίνει εφικτό, προειδοποιώ τις γυναίκες αυτές ότι, από τις εκατό, θα επέστρεφαν καμιά εικοσαριά. Οι υπόλοιπες θα είχαν αυτοκτονήσει μέσα σε λίγες μέρες. Κι αυτές οι είκοσι που θα επέστρεφαν, θα τις έκλειναν σε ψυχιατρικές κλινικές για την υπόλοιπη ζωή τους.
ΦΑΝΤΑΣΤΗΚΑ ότι οι γυναίκες επιστρέφουν στην Αθήνα, στην Αττική, εκεί όπου ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός άγγιξε τα όρια του, και όχι στη Σπάρτη, διότι η θέση της γυναίκας στη δωρική κοινωνία του στρατοπέδου της Σπάρτης ήταν διαφορετική. Το γιατί ήταν διαφορετική θα το εξετάσουμε ένα άλλο πρωινό, όταν θα ασχοληθούμε με την ιστορία της εν λόγω κοινωνίας. Όταν λέμε αρχαίος ελληνικός πολιτισμός δεν συμπεριλαμβάνουμε την σπαρτιάτικη κοινωνία, μιας κι αυτή δεν μας άφησε ούτε έπος ούτε τραγωδία ούτε λυρική ποίηση ούτε ιστοριογραφία ούτε κωμωδία ούτε φιλοσοφία ούτε αρχιτεκτονική ούτε γλυπτική ούτε ζωγραφική. Αυτό που γνωρίζουμε καλά για την σπαρτιατική κοινωνία συμπυκνώνεται στην παρότρυνση της μάνας στο γιο της, τον Λάκωνα πολεμιστή: ή θα επιστρέψεις νικητής ή θα πεθάνεις, θα σε φέρουν νεκρό (ή τάν [ασπίδα]ή επι τας [ασπίδος]).
πότε θα κλείσει η αριστερή παρένθεση: κοινωνικές και πολιτικές κατολισθήσεις και χιονοστιβάδες
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΠΡΙΝ μερικούς μήνες διατύπωσα την πρόγνωση ότι η δεκαετία 2020-2030 θα είναι μια τρομερή και φοβερή δεκαετία. Τι θα συμβεί; Θα είμαστε το 2021 στο ευρό; Θα υπάρχει το ευρό και η Ευρωπαϊκή Ένωση; Θα ζήσουμε μια εξέγερση, κατά την οποία θα καούν τράπεζες και εφορίες και αστυνομικά τμήματα και υπουργεία; Εάν υπάρξει μετάβαση σε εθνικό νόμισμα. ποιες πολιτικές δυνάμεις θα την ελέγχξουν, θα την συντονίσουν, θα την διευθύνουν; Η δεξιά/ακροδεξιά, η Αριστερά, μια οικουμενική κυβέρνηση; Τίποτα από όλα αυτά δεν γνωρίζουμε. Εκείνο που γνωρίζουμε είναι ότι κατά την εν λόγω δεκαετία θα συγκλίνουν, θα γίνουν σαφή όλα τα αποτελέσματα, οι επιτυχίες δηλαδή, της ανηλεούς καπιταλιστικής επίθεσης που άρχισε την άνοιξη το 2010, εδώ και εφτά ολόκληρα χρόνια.
τραγούδησε, θεά (άειδε, θεά· Ιλιάδος Α 1): ανατομία ενός μεταφραστικού εγκλήματος
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΣΗΜΕΡΑ θα ασχοληθούμε με την εξέταση της μετάφρασης του πρώτου στίχου της ραψωδίας Α της Ιλιάδας. Να ποιος είναι αυτός ο στίχος
Μηνιν άειδε, θεά, Πηληϊάδεω Αχιλληος
Από τις πέντε αυτές λέξεις μπορούμε να μεταφράσουμε πολύ εύκολα τις τρεις. Μηνιν, αιτιατική: η οργή, ο θυμός, η τσαντίλα· η λέξη επιβιώνει στην θεομηνία, την οργή του θεού. Πηληϊάδεω, γενική, πατρωνυμικό (-ιάδης): του γιού του Πηλέα. Αχιλληος, γενική: ο Αχιλλεύς, ο Αχιλλέας. Τις άλλες δύο λέξεις δεν μπορούμε να τις μεταφράσουμε τόσο εύκολα, θα χρειαστεί πολλή προσπάθεια και λίγη τόλμη – ούτε τη λέξη άειδε, ούτε τη λέξη θεά. Μα γιατί, Αθανάσιε; Η λέξη θεά είναι γνωστή, επιβιώνει μέχρι τις μέρες μας! Η θεά είναι η θεά, δεν είναι αυτονόητο; Που τη βλέπεις τη δυσκολία; Και το αείδω δεν είναι η προγενέστερη μορφή του ρήματος άδω, που σημαίνει τραγουδάω; Άρα και το αείδω τραγουδάω σημαίνει, δεν είναι αυτονόητο;
ΔΕΝ είναι καθόλου έτσι, φίλες και φίλοι. Εάν μεταφράσουμε με βάση τα αυτονόητα, εάν κάνουμε μια πιστή, μια επί λέξει φιλολογική μετάφραση, θα προκύψει ένας στίχος που δεν θα τον καταλάβουμε. Ας την επιχειρήσουμε:
Την οργή τραγούδα, θεά, του γιου του Πηλέα, του Αχιλλέα
ΤΙ καταλαβαίνετε; Ποιος τα λέει αυτά; Ο αοιδός. Ποιος θα μας αφηγηθεί την οργή του Αχιλλέα; Ο αοιδός ή η θεά; Μα ασφαλώς ο αοιδός, όχι η θεά! Ο αοιδός έχει πάρει τη λύρα, έχει καθίσει σε μια καρέκλα κι εμείς τον ακούμε – αυτόν θα ακούσουμε για μερικές ώρες. Ανοίγει το στόμα του ο αοιδός μας και αρχίζει με μια διαταγή: διατάζει τη θεά να τραγουδήσει την οργή του Αχιλλέα! Γιατί τη διατάζει, ο ίδιος δεν θα το κάνει; Υπάρχει περίπτωση η θεά να τραγουδήσει την οργή του Αχιλλέα; Τι περιμένει ο αοιδός; Να υπακούσει στην διαταγή του αοιδού και να εμφανιστεί ως καλή υπηρέτρια του υπηρέτη αοιδού και να αρχίσει να τραγουδάει την οργή του Αχιλλέα; Και ποια είναι αυτή η θεά;
όταν το παρελθόν ελέγχει τους Υποτελείς και ο Κύριος αποικίζει το μέλλον
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Ο φίλος Δημήτρης Ζέρβας σε δύο σχόλιά του παρατηρεί και αναρωτιέται γιατί οι Υποτελείς δεν μπορούν να συνεργαστούν μεταξύ τους, γιατί δεν μπορούν να νικήσουν στον κοινωνικό πόλεμο. Μήπως ευθύνονται γι΄αυτό και κάποιοι που σκέφτονται και συνειδητοποιούν την όλη κατάσταση; Μήπως κάτι δεν κάνουμε καλά; Αυτά τα ερωτήματα θέτει και σε αυτά θα απαντήσω σήμερα, θα εκθέσω την άποψή μου.
ΟΣΟ περνάνε τα χρόνια, φίλες και φίλοι, αντιλαμβάνομαι ότι η ισχύς της Κυριαρχίας, η δύναμη να επιβάλει την θέλησή της, είναι τεράστια. Πάνω από όλα, πάνω και από το κέρδος, αυτό που ενδιαφέρει τον Κύριο είναι η αποτροπή της κατάλυσης της Κυριαρχίας. Αυτό είναι το βασικό του μέλημα, με αυτό ξυπνάει, με αυτό κοιμάται, αυτό οργανώνει και συντονίζει όλη τη μέρα· η αποτροπή της κατάλυσης της Κυριαρχίας είναι η ίδια του η ύπαρξη. Κράτη, κατασταλτικοί μηχανισμοί, στρατοί, οργανώσεις, think tank, Πανεπιστήμια, εκπαίδευση, θρησκεία, μόδα, διατροφή, μετακίνηση, επικοινωνία, μουσική, Τέχνη, όλα μα όλα είναι οργανωμένα και συντονισμένα ακριβώς για να αποτραπεί η κατάλυση της Κυριαρχίας.
για την ανοικειότητα και την ξενότητα
του λάμπε ρατ
Υπάρχουν φορές που τη μεγαλύτερη, την πυκνότερη ανοικειότητα και ξενότητα την αισθανόμαστε σε οικεία, γνώριμα, ασφαλή (safe), ακόμα και οικογενειακά, φιλικά ή/και συντροφικά περιβάλλοντα. Αυτή η αίσθηση συνήθως σωματοποιείται, εκδηλώνεται με διάφορους ένσαρκους τρόπους: κουλούριασμα του σώματος, χωρική απόσταση από το επίκεντρο ή από τα διερευνητικά βλέμματα, συνοφρύωμα, αλαλία, νευρικές, σπασμωδικές κινήσεις, τρέμουλο, απασχόληση των χεριών με κάτι, άβολες στάσεις του σώματος, και πολλούς άλλους. Αυτή η αίσθηση μπορεί ενίοτε να προκληθεί από κάτι εντελώς δευτερεύον, ακόμα και ασήμαντο, κάτι ανεπαίσθητο, κάτι δυσεξήγητο, και, παραδόξως, είναι συνήθως σ΄αυτή την περίπτωση που λαμβάνει τη μεγαλύτερη οξύτητα. Τις περισσότερες φορές μοχθούμε να απωθήσουμε νοητικά αυτή την αίσθηση, να την υποβαθμίσουμε αξιολογικά, να τη διαχειριστούμε με κάποιον εσωτερικευμένο, σχετικά ανώδυνο τρόπο. Στη σκέψη και μόνο ότι αυτή η αίσθηση δεν χωρά κανονικά σε αυτά τα περιβάλλοντα τρομάζουμε. Και τον τρόμο αυτόν επιτείνει η φαντασιακή προβολή μιας ενδεχόμενης παράλυσης ή κατάρρευσης εν μέσω οικείων προσώπων.
η επόμενη φάση του κοινωνικού πολέμου (1)
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΔΕΝ υπάρχει μια θεωρία του κοινωνικού πολέμου. Και πώς θα υπήρχε, όταν δεν υπάρχει μια θεωρία της Κυριαρχίας; Της δυτικής, μιας και αυτή μας αφορά. Γιατί δεν υπάρχουν; Μια θεωρία του κοινωνικού πολέμου θα εστίαζε το ενδιαφέρον της, μεταξύ των άλλων, και στον τρόπο ή τους τρόπους διεξαγωγής του, τόσο από τον ένα φορέα της κυριαρχικής σχέσης (Κύριος, καπιταλιστής σήμερα), όσο και από τον άλλον (Υποτελείς παραγωγοί αλλά και Υποτελείς Κύριοι). Διότι ο πόλεμος μεταξύ του Κυρίου και των Υποτελών Κυριών είναι κι αυτός μία όψη του κοινωνικού πολέμου, μιας και εμπλέκονται αναπόφευκτα και οι Υποτελείς Παραγωγοί.
ΕΙΝΑΙ δυνατόν να διεξαγάγει τον κοινωνικό πόλεμο ο Κύριος χωρίς το Κράτος, το δυτικό, με όλες τις μορφές που εμφανίζεται ιστορικά; Υπάρχει μια θεωρία του Κράτους, σε συνάρτηση με την διεξαγωγή του κοινωνικού πολέμου; Όχι, δεν υπάρχει. Εάν κάποτε διατυπωθεί μια θεωρία, αυτή αναγκαστικά θα συνέπλεκε τον κοινωνικό πόλεμο, την Κυριαρχία και το Κράτος. Θα συνέπλεκε όμως και μια άλλη μεταβλητή, που μόνο μεταβλητή δεν είναι, όσο αφανής και αδιόρατη και αν είναι – τον ζωντανό, εμμενή κομμουνισμό, τον κομμουνισμό του παρόντος.
όταν οι Έλληνες καπιταλιστές ζητούν βοήθεια από τους Τούρκους καπιταλιστές για να επιβάλουν την εθνική ομοψυχία, το συμφέρον τους δηλαδή
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΟΤΑΝτο 1974 ‘πήγε’ να γίνει πόλεμος Ελλάδας-Τουρκίας, στα χωριά γύρω από το Διδυμότειχο κυκλοφόρησε η φήμη ότι οι τουρκόφωνοι Ρομά του Διδυμοτείχου αγόρασαν όλους τους μπαλτάδες, τα τσεκούρια, για να μας σφάξουν, μόλις θα άρχιζε ο πόλεμος. Το 2002 ρώτησα έναν συνομίληκο συνάδελφο οικοδόμο, Ρομά, εάν αλήθευε αυτό που είχε διαδοθεί. Με κοίταξε με έκπληξη και μου είπε; Καλά, χαζός είσαι; Δεν ξέρεις ότι είμαστε πολύ λίγοι; Τα τσεκούρια πράγματι τα αγοράσαμε, μα όχι για να σας σφάξουμε αλλά για να αμυνθούμε, να μη μας σφάξετε.
αυτοπαραγωγή, ανταλλαγή, αλληλεγγύη, παραοικονομία και αποχή
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
‘ΟΤΑΝ περνάει ο αφέντης, σκύβουμε το κεφάλι και υποκλινόμαστε· μόλις απομακρυνθεί, κλάνουμε’. Η παροιμία αυτή των χωρικών της Σομαλίας συμπυκνώνει εξαίσια τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται ο ζωντανός, εμμενής κοινωνικός πόλεμος απ΄άκρη σ΄άκρη του πλανήτη εδώ και πολλές χιλιάδες χρόνια. Με αυτόν τον τρόπο διεξάγεται και σήμερα και θα διεξάγεται στο μέλλον, όποιο κι αν είναι αυτό. Οι Υποτελείς πολεμούν τον Κύριο από τότε που εγκαθιδρύθηκε για πρώτη φορά η κυριαρχική σχέση· πολύ συχνά, σχεδόν πάντα θα έλεγα, δεν το γνωρίζουν, δεν το συνειδητοποιούν, μιας και είναι διάχυτος, μοριακός, πανταχού παρών, είναι η ίδια η ζωή τους, είναι η ίδια η ανάσα τους. Όμως, δεν πολεμούν μόνο, υπακούουν κιόλας και συνεργάζονται – αυτή είναι η αντιφατική κατάσταση των Υποτελών. Δεν κατηγορούμε, κατανοούμε, που έλεγε και ο Μπαρούχ Σπινόζα.
ΕΜΕΙΣ στρέφουμε το βλέμμα μας και στην υπακοή και την συνεργασία αλλά πιο πολύ μας ενδιαφέρει η διεξαγωγή του κοινωνικού πολέμου. Οι επαναστάτες παρατηρούν – παρατηρούν και προτείνουν ή ακόμα και πράττουν χωρίς να έρχονται αντιμέτωποι με τον υπάρχοντα τρόπο διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου. Αυτός ο κοινωνικός πόλεμος, που είναι διάχυτος και μοριακός, πολύ συχνά κλιμακώνεται· δεν είναι λίγες και μικρής διάρκειας οι εποχές όπου η επιθετικότητα και η ετοιμότητα προς χρήση βίας αυξάνει, αποτέλεσμα ανησυχίας και δυσφορίας μακράς διάρκειας, ανησυχία και δυσφορία, λίαν επιεικώς, που πλανάται στον αέρα και φτάνει στις μύτες όλων, θέλοντας και μη.
αισιοδοξία ή απαισιοδοξία;