φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΘΑ μπορούσαμε το πρόταγμα “ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός” να το διατυπώσουμε με έναν άλλο τρόπο, μιας και σε αυτόν τον άλλο κόσμο,όχι τον κάτω, θα ζούμε διαφορετικά: “ένας άλλος τρόπος ζωής είναι εφικτός” – θα συμπλήρωνα: “κι ένας άλλος τρόπος σκέψης είναι εφικτός”. Θα πρέπει λοιπόν να συγκρίνουμε δύο εκ διαμέτρου εξ ορισμού διαφορετικούς τρόπους ζωής – και τρόπους σκέψης. Και οι δύο είναι υπαρκτοί – ο ένας είναι κυρίαρχος, ο άλλος περιφρονητέος και υπό διωγμόν, λίγοι και λίγες τον ακολουθούν. Ο κυρίαρχος τρόπος ζωής και σκέψης αντιμετωπίζει ολοένα και περισσότερες δυσκολίες, με αποτέλεσμα να μετασχηματίζεται, αργά αλλά σταθερά σε πηγή ταλαιπωρίας, ανασφάλειας, ασθένειας και θανάτου. Μόλις τώρα εκκινεί η διαδικασία της αποδιάρθρωσης του, η οποία θα διαρκέσει δυο, τρεις δεκαετίες. Θα πρέπει λοιπόν πρώτα να εστιάσουμε την προσοχή μας στις κομβικές αρθρώσεις του κυρίαρχου τρόπου ζωής – με τον τρόπο σκέψης θα καταπιαστούμε ένα άλλο πρωινό – να επισημάνουμε τα προβλήματα που προκαλούν, και μετά να σκιαγραφήσουμε αδρομερώς τον εκ διαμέτρου και εξ ορισμού άλλον τρόπο ζωής.
ΠΡΙΝ το κάνουμε αυτό, πρέπει να κάνουμε κάτι άλλο: να εξετάσουμε επί τροχάδην την έννοια του τρόπου ζωής και τους ιστορικούς τρόπους ζωής που έχουν υπάρξει. Έχουμε την εντύπωση ότι είναι πολλοί – θα δούμε ότι δεν είναι, δεν είναι πολλοί. Δεν μπορεί να είναι πολλοί – απλά είναι αναρίθμητες οι παραλλαγές των ιστορικών τρόπων ζωής. Να σκεφτούμε μόνο ότι, εάν ο άνθρωπος ο σοφός κινείναι πάνω στη Γη 300.000 χρόνια, στα 290.000 υπήρχε μόνο ένας τρόπος ζωής: ο τροφοσυλλεκτικός-κυνηγητικός. Οι τοπικές εκδοχές αυτού του τρόπου ζωής εμφανίζουν μια ποικιλία που είναι αδύνατον να εντοπιστεί και να περιγραφεί. Όλοι οι άλλοι στριμώχνονται στα υπόλοιπα 10.000 χρόνια. Εάν εξετάσουμε τις αρθρώσεις, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τροφοσυλλεκτικού-κυνηγητικού τρόπου ζωής, θα μπορέσουμε να διευκρινίσουμε και να σαφηνίσουμε την έννοια του τρόπου ζωής. Οι τροφοσυλλέκτες-κυνηγοί πρόγονοί μας α) ζούσαν στη φύση, β) ζούσαν με άλλους είκοσι, τριάντα, πενήντα γ) εξασφάλιζαν την τροφή τους άμεσα από τη φύση, περπατούσαν πολύ δ) κατασκεύαζαν οι ίδιοι ό,τι χρειάζονταν, επιδιδόμενοι σε ένα μεγάλο αριθμό ελαφρών σωματικών δραστηριοτήτων (χειροτεχνία) ε) οι κοινωνίες τους ήταν κοινωνίες άυλου και όχι υλικού κοινωνικού πλούτου (δηλαδή, πολλές σχέσεις με τη φύση και τους άλλους, εντός και εκτός της συμβιωτικής ομάδας, εμπειρίες, γνώσεις, μετάδοση της γνώσης στους άλλους και ειδικά στα παιδιά, διαρκής πειραματισμός) ζ) ως εκ τούτου, δεν ήταν αρπακτικές, κτητικές και ατομικιστικές κοινωνίες αλλά χαριστικές (ανταλλαγή δώρων) και συνεργασιακές, χωρίς το άτομο να καταπνίγεται, και, η) όταν διαφωνούσαν, η ομάδα διασπώνταν, δεν επέβαλλε το ένα μέρος τη γνώμη του στο άλλο, το οποίο έφευγε.