φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΑΚΟΥΩ συχνά και διαβάζω συχνότερα ότι ζούμε σε μεταβατική εποχή, φεύγουμε από μια εποχή και πάμε σε μια άλλη. Έχουμε κάποιες ενδείξεις για το πού πάμε – τις παρέχουν οι τάσεις του παρόντος – αλλά δεν είμαστε βέβαιοι, θα δούμε. Μεταβατική εποχή είναι μια εποχή στην οποία εκτυλίσσονται πολλοί και κομβικοί μετασχηματισμοί, πολλές και αξιοσημείωτες αλλαγές, σε πολλά πεδία και επίπεδα της κοινωνικής ζωής – από την παραγωγή του κοινωνικού πλούτου μέχρι του τρόπου που σκεφτόμαστε και σχετιζόμαστε με τη φύση και με τους άλλους. Ακολουθεί μετά μια εποχή σταθερότητας και κανονικότητας, κατά την οποία οι αλλαγές και οι μετασχηματισμοί είναι αμελητέες, μέχρι να έρθει μια νέα εποχή μετασχηματισμού και πολλών και έντονων αλλαγών. Αυτό το μοτίβο της κοινωνικής αλλαγής είναι σαφές, ευδιάκριτο και έντονο στις κοινωνίες του δυτικού πολιτισμού, αρχής γενομένης από την αρχαϊκή εποχή της αρχαιοελληνικής κοινωνίες, όταν ετέθησαν τα θεμέλια του πολιτισμού μας. Η αρχαϊκή εποχή (750-500) ήταν μια εποχή μετσχηματισμού της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας που ολοκληρώθηκε με τον γνωστό κλασικό πολιτισμό του 5ου και 4ου αιώνα.
ΟΙ εποχές του μετασχηματισμού παρουσιάζουν κάποια κοινά στοιχεία, τα οποία βέβαια παρατηρούμε και σήμερα. Ένα από αυτά είναι η αναζωπύρωση του κοινωνικού πολέμου. Το τι θα ακολουθήσει, θα εξαρτηθεί από την έκβαση του κοινωνικού πολέμου. Εξ αιτίας αυτού, αλλά όχι μόνο, αυξάνεται το κόστος της προστασίας της ισχύος και του πλούτου, σήμερα του κεφαλαίου, καθώς και το κόστος της λειτουργίας του συστήματος – αυτό είναι ένα δεύτερο κοινό στοιχείο. Αυτά τα δύο συμβάλλουν στη διαμόρφωση μιαςι κατάστασης, τα βασικά χαρακτηριστικά της οποίας είναι η αρρυθμία, η αστοχία, η δυσλειτουργία του συστήματος των κοινωνικών σχέσεων σε όλες του τις εκφάνσεις. Το σύστημα της κυριαρχίας, γενικά και ειδικά, δεν δουλεύει καλά, κάνει διακοπές, ρετάρει, δεν τραβάει, όσο θα έπρεπε ή θα ήθελε να τραβάει. Διότι δίπλα στο παλιό εμφανίζεται και το νέο, τα οποία άλλοτε συνυπάρχουν αρμονικά, συνηθέστερα όμως αντιμάχονται, συγκρούονται, με αποτέλεσμα τη αφλογιστία (misfire) του συστήματος, της οργάνωσης των κυριαρχικών σχέσεων. Ένα πολύ πρόσφατο παράδειγμα: έκαναν απεργία οι φορτηγατζήδες στην Ιταλία, σταμάτησαν να δουλεύουν οι βιομηχανίες ζυμαρικών. Σε αυτές τις διακοπές, σε αυτά σταματήματα, τις δυσλειτουργίες στρέφω το ενδιαφέρον και την προσοχή μου. Πρόκειται για ένα πάρα πολύ ενδιαφέρον και επίκαιρο ζήτημα.