Κάθε φορά που διαβάζουμε την Ιλιάδα ή την Πεντάτευχο, δεν μπορούμε να αποφύγουμε την ασύνειδη σύγκριση μεταξύ του αρχαϊκού Κυρίου, Έλληνα ή Εβραίου, και του σημερινού Κυρίου (καπιταλιστή της παραγωγής και του χρήματος). Ο Κύριος των ημερών μας κατάγεται από τον αρχαϊκό Κύριο: οι (πρώτοι) καπιταλιστές ήταν έμποροι, οι (πρώτοι) έμποροι ήταν ήρωες, οι ήρωες ήταν ποιμένες πολεμιστές. Η συνέχεια της δυτικής  Κυριαρχίας είναι σαφής· ένας καπιταλιστής σκέφτεται όπως ακριβώς ο ήρωας (Ιλιάδα, B 297-8): είναι μεγάλη ντροπή να επιστρέφεις με άδεια χέρια μετά από μια μακράς διάρκειας ληστρική επιδρομή (ἀλλά καί ἔμπης / αἰσχρόν τοι δηρόν τε μένειν κενεόν τε νέεσθαι). Με ποιο κριτήριο γίνεται αυτή η σύγκριση; Με το κριτήριο της ισχύος, της δυνατότητας επιβολής της βούλησης στον άλλον. Ποιος είναι πιο ισχυρός; Ο αρχαϊκός Κύριος ή ο Κύριος των ημερών μας;

     Ο αρχαϊκός Κύριος δεν διέθετε πυρηνικά όπλα ούτε μη επανδρωμένα πολεμικά αεροσκάφη. Μετά από αυτή τη σύγκριση, μια άλλη έρχεται στο προσκήνιο: ποιος είναι πιο ισχυρός, ο Γιαχβέ και ο Ζεύς ή ο σημερινός Κύριος; Ο Ζεύς δεν διέθετε Στελθ αλλά ένα άρμα που το έσερναν ιπτάμενα άλογα· δεν είχε ηλεκτρονικούς υπολογιστές για να μεταδώσει το μήνυμα του αλλά την Ίριδα, η οποία διέθετε ταχύτητα ανέμου. Ο Γιαχβέ  δεν είχε πυρηνικά: τα ισχυρότερα όπλα εξόντωσης και καταστροφής ήταν το νερό (κατακλυσμός)  και  η φωτιά (Σόδομα και Γόμορρα). Εάν στις 6 Αυγούστου το 1945 ο  Γιαχβέ ή ο Ζεύς παραβρίσκονταν στη Χιροσίμα, θα τα έκαναν πάνω τους. Δεν θα πάθαιναν όμως τίποτα: είναι αθάνατοι.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

το σημερινό σημείωμα το αφιερώνω στον Χαράλαμπο που δεν τον λεν Χαράλαμπο

Η ρήση του Βλαντιμίρ Γιανκέλεβιτς ότι η δημιουργία χωρίς συναίσθημα δεν είναι δημιουργία, οπότε οφείλουμε να αρχίσουμε από την αρχή με συναίσθημα, μας παροτρύνει να αναρωτηθούμε περί των συναισθημάτων του Θεού πριν και κατά τη διάρκεια της δημιουργίας. Το ψυχωτικό παραλήρημα των πρώτων γραμμών της Γενέσεως (. . . και είπεν, ο Θεός: γεννηθήτω φως, και εγένετο φως, κλπ) προδίδει μεγαλομανία, εκ της τσομπαναραίϊκης αδυναμίας προερχομένη, άρα, και φθόνο. Το ότι ο Θεός είναι παρανοϊκός (μεγαλομανιακός, φθονερός) το γνωρίζουμε καλά. Γνωρίζουμε επίσης ότι ο Θεός εἰναι πλάσμα της δημιουργίας του τσομπάνη Εβραίου, Έλληνα, Άραβα τσομπάνη. Εάν λοιπόν ο Θεός είναι παρανοϊκός οφείλεται στο γεγονός ότι ο δημιουργός του είναι παρανοϊκός. Και είναι παρανοϊκός διότι δεν υπήρξε, δεν υπάρχει, δεν θα υπάρξει άνθρωπος που να μην είναι παρανοϊκός. Η τσομπαναραίϊκη όμως παράνοια είναι unpaiktable (άπαικτη).

Continue reading →

φίλες και φἰλοι, καλἠ σας μέρα

Στο προηγούμενο σημείωμα [li ri mu mu ku (4)] αναρωτήθηκα τι είδους γραφή είναι η κρητική ιερογλυφική και η Γραμμική Α’ .  Είναι λογογραφική (ιδεογραφική), είναι συλλαβογραφική ή είναι φωνογραφική; Μπορούμε να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα χωρίς να έχουμε αποκρυπτογραφήσει μια γραφή;

Πριν γράψω όμως ο,τιδήποτε θα ήθελα να διευκρινίσω ότι όποιος ή όποια δηλώνει ότι σταματά μια συζήτηση, οφείλει να τηρήσει τον λόγο του. Μπορεί να μην τον τηρήσει και να γράφει ό, τι θέλει αλλά για μένα είναι σαν να μην υπάρχει. Εάν βρει έναν τρόπο να αναθεωρήσει τη στάση του, πολύ ευχαρίστως να συνεχίσω τη συζήτηση – αυτό βέβαια  θα εξαρτηθεί από τον τρόπο της αναθεώρησης της στάσης. Νομίζω πως είμαι σαφής. 

Και βέβαια μπορούμε να γνωρίζουμε τι είδους γραφή είναι αυτή που θέλουμε να αποκρυπτογραφήσουμε. Πολλοί μελετητές των πινακίδων της  Γραμμικής Β΄υπέθεσαν  ότι η γραφή είναι συλλαβογραφική και η υπόθεση αποδείχτηκε σωστή.  Πως σκέφτηκαν και διατύπωσαν αυτή την εικασία;  Είναι πολύ απλό. Είμαστε σε θέση να εντοπίσουμε το είδος της γραφής από τον αριθμό των συμβόλων που διαθέτει. Οι ιδεογραφικές (λογογραφικές) γραφές χρησιμοποιούν πολύ μεγάλο αριθμό συμβόλων, ιδεογραμμάτων. Η κινέζικη φτάνει συνολικά τις 50.000, αν και ένας αγρότης γνωρίζει μερικές εκατοντάδες διότι αυτές αρκούν για να επικοινωνήσει. Οι φωνογραφικές από την άλλη χρησιμοποιούν ελάχιστα σύμβολα μιας και ο αριθμός των φθόγγων κάθε γλώσσας είναι μικρός. Αρκούν 22 γράμματα για την Ιταλική αλλά 32 για τη Ρωσική.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλημέρα σας

Ο γλωσσολόγος-ιστορικός Γεώργιος Πολύμερος διατείνεται ότι έχει αποκρυπτογραφήσει την κρητική ιερογλυφική, τον δίσκο της Φαιστού και την Γραμμική Α΄και ότι οι γραφές αυτές αναπαριστούν την ελληνική γλώσσα. Αυτά που διαβάζει τα δημοσιοποιεί, κατά κύριο λόγο, στα βιβλία που εκδίδει μόνος – το βιβλίο του για τον δίσκο της Φαιστού εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Νέα Θέσις. Και τα διαβάζουμε και εμείς. Κάποιοι, προφανώς και κάποιες, έχουν πειστεί και χαίρουν χαρά μεγάλη που αποδεικνύεται ότι οι συντάκτες των κειμένων των σφραγίδων της κρητικής ιερογλυφικής και των πήλινων πινακίδων της Γραμμικής Α΄ ήταν Έλληνες και μιλούσαν ελληνικά, κατά συνέπεια Έλληνες ήταν και όλοι οι κάτοικοι της  Κρήτης εκείνη την εποχή (1900-1450 π. Χ.).

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

     Θα γνωρίζετε ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού δεν τρώει ψωμί, όχι γιατί δεν έχει, αλλά διότι δεν ανήκε ποτέ στο διαιτολόγιό του. Αντί ψωμιού τρώει ρύζι. Φαντάζομαι ότι οι άνθρωποι που σήμερα τρώνε ψωμί θα συνεχίσουν να τρώνε και σε μια διευρυμένη κομμουνιστική κοινωνία. Το ερώτημα που με απασχολεί είναι:  Πως θα το παράγουν; Μπορούμε σήμερα να παραγάγουμε ψωμί όπως θα το παράγουν οι άνθρωποι σε μια διευρυμένη κομμουνιστική κοινωνία; Με αυτά τα ερωτήματα θα καταπιαστούμε σήμερα, φίλες και φίλοι. 

    Σήμερα, το ψωμί είναι ένα εμπόρευμα. Ως εμπόρευμα έχει μια ανταλλακτική αξία και μια αξία χρήσης. Για να φας (αξία χρήσης) 330 γρ. ψωμί , μια μικρή φραντζόλα, πρέπει να δώσεις 1 εβρό. Εάν μια τετραμελής οικογένεια χρειάζεται 1,5 κιλό ψωμί την ημέρα πρέπει να σκάει κάθε μέρα στον φούρναρη 4-5 εβρά. Εάν σκεφτούμε ότι ένα κιλό σιτάρι κοστίζει από 10 έως 25 λεπτά, ανάλογα με τη τιμή που έχει κάθε χρόνο, λόγω καλής ή κακής σοδειάς, με πέντε εβρά αγοράζεις 20-50 κιλά σιτάρι, δηλαδή, 20-50 κιλά αλεύρι εάν το αλέσεις εσύ ο ίδιος, δηλαδή, 26-65 κιλά ψωμί (με ένα κιλό αλεύρι φτιάχνεις 1, 3 κιλά ψωμί), δηλαδή, 80 με 200 φραντζόλες  των 330 γρ.! Με πέντε εβρά όμως εσύ αγοράζεις 4-5 φραντζόλες!

Δεν λάβαμε όμως υπόψη μας το κόστος των μηχανών άλεσης, των μηχανών ζυμώματος,  του φούρνου ψησίματος, των οχημάτων μεταφοράς σιταριού, της ενέργειας που  απαιτείται για να λειτουργήσουν όλες αυτές οι μηχανές και δεν λάβαμε υπόψη μας βέβαια και τον χρόνο εργασίας (άρα, και το κόστος της εργασίας)  που απαιτούνται για να ολοκληρωθεί η μεταφορά σιταριού, η παραγωγή αλευριού και το ψήσιμο του ψωμιού. Θα τα δούμε όλα αναλυτικά παρακάτω, αφού διατυπώσουμε κάποιες σκέψεις που θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε το ζήτημα που μας απασχολεί.

Continue reading →

files ke fili, kalimera sas

Ξέρετε πως είναι το παγωτό στην ιαπωνική; Aisukurimu. Σας θυμίζει κάτι; Μα βέβαια, είναι η αγγλική λέξη icecream! Γιατί το icecream έγινε aisukurimu; Δεν θα δυσκολευτούμε να απαντήσουμε: η αγγλική λέξη προσαρμόστηκε στη μορφολογία και τη φωνολογία της ιαπωνικής, της οποίας το βασικό χαρακτηριστικό είναι οι ανοιχτές συλλαβές, δηλαδή, σύμφωνο+φὠνήεν: Ναγκασάκι, Χιροσίμα, Μιτσουμπίσι, Καβασάκι, Χόντα, Σουζούκι, Οζάκα, Τόκιο, σούσι. Προφέροντας aisukurimu μπορούν και τη γράφουν, μιας και η ιαπωνική γραφή είναι μια συλλαβογραφική γραφή. Κάθε συλλαβή αποδίδεται με ένα συλλαβόγραμμα. Η λέξη Ναγκασάκι αποτελείται από τέσσερα συλλαβογράμματα: να, γκα, σα, κι.

Θα μπορούσε η γιαπωνέζικη γλώσσα να αναπαρασταθεί με το λατινικό αλφάβητο; Ασφαλώς! Με το ελληνικό; Ασφαλώς! Η τουρκική γλώσσα αναπαριστάνονταν με το αραβικό αλφάβητο, μέχρι το 1922, αν δεν κάνω λάθος. Τη χρονιά εκείνη αφήσανε στην άκρη το αραβικό και υιοθέτησαν το λατινικό. Θα μποορούσαν να υιοθετήσουν και το ελληνικό και να γράψουν την παρακάτω παροιμία ω εξής:

άμτσικ τσιοκ, παρά γιοκ: μουνάκι πολύ, λεφτά όχι!

Θα μπορούσαμε, φίλες και φίλοι, να αντικαταστήσουμε το ελληνικό αλφάβητο με το λατινικό; Asfalos! Με το αραβικό; Ασφαλώς! ب ج ب ق  : καλά,  εάν ق  = κ,   ب  α, και     ج =λ! Κανένα πρόβλημα; Απολύτως κανένα!  Θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε την ιαπωνική συλλαβογραφική γραφή για να αναραστήσουμε την ελληνική γλώσσα; Και βέβαια! Για να γράψουμε τη λέξη καραβάκι θα χρησιμοποιούσαμε τα συλλαβογράμματα κα, ρα, βα, κι. Θα αντιμετωπίζαμε όμως πολλές δυσκολίες, τις οποίες θα εξετάσω παρακάτω.

Θα μπορούσαν οι Ιάπωνες να αφήσουν στην άκρη τη γραφή τους και να υιοθετήσουν τη Γραμμική Γραφή Β’, που είναι συλλαβογραφική; Ασφαλώς. Θα έκαναν βέβαια κάποιες αλλαγές, κάποιες τροποποιήσεις. Θα μπορούσαμε εμείς να αφήσουμε την ελληνική αλφαβητική και να υιοθετήσουμε τη Γραμμική Β΄; Ασφαλώς και θα μπορούσαμε. Θα είχαμε όμως κάποια προβλήματα, θα τα δούμε στη συνέχεια.

Θέλω να πω το εξής:

η οποιαδήποτε γλώσσα μπορεί να αποδοθεί με την οποιαδήποτε γραφή και η οποιαδήποτε γραφή μπορεί να αποδώσει την οποιαδήποτε γλώσσα.

Continue reading →

Φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Σήμερα θα καταπιαστούμε με τα προβλήματα φωνητικής που εμφανίζει η ανάγνωση της μινωικής σφραγίδας και αύριο θα τελειώσουμε με μια εξέταση ζητημάτων γραφής και ανάγνωσης που επιχειρεί ο γλωσσολόγος-ιστορικός Γεώργιος  Πολύμερος. Μιας και η φωνητική είναι κι αυτή ένα πολύ λεπτό ζήτημα, θα κάνω μια σύντομη εισαγωγή για να μπορέσουμε να προσεγγίσουμε την ανάγνωση που επιχειρείται.

Ας υποθέσουμε ότι ένας  νεοέλληνας, πάρα πολύ χαμηλού, πολύ χαμηλού, χαμηλού, μετρίου, μέσου, ανώτερου, υψηλού, πολύ υψηλού, πάρα πολύ υψηλού μορφωτικού επιπέδου, ανοίγει τους Αχαρνείς του Αριστοφάνη κι αρχίζει να διαβάζει τους πρώτους τέσσερις στίχους.

Ὅσα δή δέδηγμαι τήν ἐμαυτοῦ  καρδίαν,     

ἥσθην δέ βαιά, πάνυ δέ βαιά, τέτταρα·  

ἅ δ΄ ὠδυνήθην ψαμμακοσιογάργαρα.  

φέρ’ ἴδω, τί δ’ ἥσθην ἄξιον χαιρηδόνος;

Τι θα καταλάβει; Δε θα καταλάβει τίποτα! Θα αναγνωρίσει κάποιες λέξεις αλλά το πόσες και ποιες θα είναι θα προσδιοριστεί από το μέγεθος του πολιτιστικού και μορφωτικού κεφαλαίου που διαθέτει. Ένας αγρότης ενδέχεται να αναγνωρίσει τις λέξεις όσα και καρδίαν κι  ένας γιατρός άλλες δύο (τέτταρα, άξιον), όλοι μα όλοι δεν θα καταλάβουν τι λέει ο Αριστοφάνης. Αυτό το δέδηγμαι  τί είναι; ἥσθην,  τι σημαίνει; Ψαμμακοσιογάργαρα; Χαιρηδόνος; Για να καταλάβουν θα πρέπει να ανοίξουν μια μετάφραση, από τις πολλές που έχουν γίνει για τους Αχαρνείς. Εάν διάβαζε τη μετάφραση του Χρ. Χρηστίδη, θα καταλάβαινε:

 Αχ, πόσες πίκρες την καρδιά μου έχουν σπαράξει!  

Είν’ οι χαρές μου λιγοστές, τέσσερις μόνο,      

ενώ οι πόνοι που ‘νιωσα βουνά από άμμο. 

Ας δω τι χάρηκα που τη χαρά ν’ αξίζει;

 Εάν ο Αριστοφάνης ζωντάνευε και καθόταν μεταξύ των θεατών της Επιδαύρου κι άκουγε αυτά τα λόγια από το στόμα του ηθοποιού, τι θα καταλάβαινε; Απολύτως τίποτα! Γιατί δεν καταλαβαίνουμε τα αρχαία ελληνικά κείμενα και πρέπει να τα μεταφράσουμε; Ένας που δεν γνωρίζει αγγλικά δεν θα καταλάβει τον Μακμπέθ του Σέξπυρ – ένας που δεν γνωρίζει αρχαία ελληνικά , δεν θα καταλάβει τον Αριστοφάνη. Αλλά και αρχαία ελληνικά να γνωρίζει πάλι θα δυσκολευτεί, όπως θα δυσκολευτεί κι ένας φοιτητής φιλολογίας κι ένας καθηγητής Αρχαίων Ελληνικών στο Γυμνάσιο και το Λύκειο και θα καταφύγει σε βοηθήματα.

Continue reading →

[Κυριακή, 24 Ιουνίου]

Σήμερα,  φίλες  και φίλοι, θα ελέγξουμε τη σύνταξη της πρότασης λήρ’ ή μώμ’ ώχου, κι αύριο θα δούμε τα φωνητικά προβλήματα που παρουσιάζει. Θα κάνω ένα διάλειμμα μιας βδομάδας, λόγω υγείας, δε θα γράψω τίποτα και θα επανέλθω με την εξέταση της δεύτερης και τρίτης ανάγνωσης και με τη διατύπωση κάποιων σκέψεων σχετικά με την αποκρυπτογράφηση της κρητικής ιερογλυφικής και της Γραμμικής Α΄ που επιχειρεί ο Γ. Πολύμερος, γλωσσολόγος-ιστορικός.

Μιας και το ζήτημα της σύνταξης είναι ιδιαίτερα λεπτό, απαιτεί δηλαδή έναν ιδιαίτερο χειρισμό στην αντιμετώπισή του, χρειάζεται  με άλλα λόγια ιδιαίτερη προσοχή και ακρίβεια, θα διατυπώσω κάποιες σκέψεις για να μπορέσουμε και να κατανοήσουμε κάποια πράγματα και, άρα, να συννενοηθούμε.

 1. Τη φράση ο ήλιος καίει για μας τους γκέι θα μπορούσαμε να τη διατυπώσουμε με πολλούς τρόπους. Καίει ο ήλιος για μας τους γκέι. Για μας τους γκέι καίει ο ήλιος. Για μας τους γκέι ο ήλιος καίει. Όλες αυτές οι προτάσεις είναι σωστές από γραμματικής πλευράς. Η σημασία τους είναι η ίδια και αυτή αλλά κάθε πρόταση έχει ιδιαίτερες παραδηλώσεις, παρασημάνσεις που τις δημιουργεί η τάξη των λέξεων. Εάν σας πω ότι είχα κάτι λεφτουδάκια και αγόρασα ένα οικοπεδάκι, θα καταλάβετε, χωρίς να το διατυπώσω ρητά, ότι τα λεφτά ήταν λίγα, τα μάζεψα σιγά σιγά και ότι το οικόπεδο που αγόρασα είναι μικρό και σίγουρα όχι στην Εκάλη. Όλα αυτά που θα αντιληφθείτε χωρίς να τα δηλώσω,  είναι παραδηλώσεις, παρασημάνσεις. 

Continue reading →