τί να κάνουμε; τίποτα! (και πολλά!) (1)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΣΤΙΣ αρχές του 20ού αιώνα, το 1902, αν δεν κάνω λάθος, ο Λένιν αναρωτήθηκε και ρώτησε: τί να κάνουμε; Και απάντησε με το ομώνυμο βιβλίο του (εκδ. Σύγχρονη Εποχή): να οργανωθούμε. Έναν αιώνα μετά, ο Αλέν Μπαντιού και ο Μαρσέλ Γκοσέ επανέλαβαν το ερώτημα του Λένιν αλλά δεν απάντησαν (εκδ. Πατάκης, μετ. Ανδρέας Παππάς) –  ο πρώτος υποστηρίζει την επικαιρότητα του κομμουνιστικού προτάγματος, της ”κομμουνιστικής υπόθεσης”, ο δεύτερος εξυμνεί την κοινοβουλευτική δημοκρατία και προτείνει να μεταρρυθμίσουμε τους θεσμούς της και τις λειτουργίες της,  να διευρύνουμε την κοινοβουλευτική δημοκρατία –  κι όλα θα πάνε καλά.

Η απάντηση του Λένιν είναι σαφής. Εφόσον ο αντίπαλος είναι οργανωμένος, εάν θέλουμε να τον νικήσουμε, να καταλύσουμε την καπιταλιστική κυριαρχία,  πρέπει κι εμείς να οργανωθούμε. Το προλεταριάτο, η εργατική τάξη, οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι αγρότες, όλοι και όλες οι υποτελείς. Από την εμφάνιση του εργατικού κινήματος, από τις αρχές της βιομηχανικής επανάστασης, από το 1780 στην Αγγλία, μέχρι και τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα, το ζήτημα της οργάνωσης ήταν το κεντρικό ζήτημα. Η εργατική τάξη όντως οργανώθηκε –  συνδικάτα, κόμματα, πολιτικές ομάδες και άλλα πολλά. Η ιστορία όλων των εκφάνσεων της Αριστεράς, και του αναρχισμού συμπεριλαμβανομένου, είναι συνυφασμένη με την ιστορία της οργάνωσής της. Δεν μπορεί να υπάρξει επανάσταση, διεξαγωγή της ταξικής πάλης και του κοινωνικού πολέμου, κατάλυση του αστικού κράτους, ανατροπή του καπιταλισμού χωρίς την οργάνωση των εργατών, των υποτελών.

Continue reading

ο ποιμενισμός στο Αφγανιστάν: μια ανθρωπογεωγραφική προσέγγιση

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΤΙ γίνεται στο Αφγανιστάν; Αυτό που γινόταν πάντα, εδώ και χιλιάδες χρόνια, αυτό που θα γίνεται και στο μέλλον, απώτερο και απώτατο: επιβίωση του ποιμενισμού.  Εάν δεν εστιάσουμε την προσοχή μας στον ποιμενισμό αυτής της χώρας, δεν θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε την ιστορία της, το παρόν της και το μέλλον της. Το μεγαλείο της και τα ανυπέρβλητα αδιέξοδά της.

Continue reading

η λατρεία του αντισηπτικού, ο αόρατος εχθρός και η εξοντωτική προέλευση της αποστείρωσης

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΜΙΑ μέρα ο Θεός αντιλήφθηκε (Γένεσις, ΣΤ’-Η’)  ότι οι άνθρωποι, τα πλάσματά του, είναι ανυπάκουα, στρέφονται κακοβούλως εναντίον του (καιρός παντός ανθρώπου ήκει εναντίον μου, ΣΤ’13) και αποφάσισε να τους εξοντώσει. Κατανοούμε το δράμα του Θεού: είναι καλύτερα να μην έχεις υποτελείς παρά να είναι ανυπάκουοι. Και επεχείρησε να πραγματοποιήσει την απόφασή του. Στο σημείο όμως αυτό άλλα δράματα του Θεού, τέσσερα, έρχονται στο προσκήνιο. Με αυτά τα δράματα θα ασχοληθούμε σήμερα και θα τα συσχετίσουμε με την αποστείρωση και την απολύμανση που άρχισε μόλις η ιατρική επιστήμη και η βιολογία, την εποχή της απογείωσης του βιομηχανικού καπιταλισμού) ανακάλυψε μικροοργανισμούς και βακτήρια και ιούς που σκοτώνουν τους ανθρώπους αλλά δεν φαίνονται με το μάτι –  ανακάλυψε αόρατους εχθρούς!  Αόρατοι εχθροί υπήρχαν και πριν και ήταν άνθρωποι –  θα δούμε ποιοι ήταν.

Continue reading

ο ήρωας Κύριος και η λατρεία του κινδύνου

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΜΠΑΙΝΟΥΜΕ στο σπίτι μας και αντικρύζουμε το εξής θέαμα: πάνω στο τραπέζι της κουζίνας, καλυμμένο με λευκό καθαρό τραπεζομάντηλο, βλέπουμε ένα ζευγάρι μπότες γεμάτες με κοπριά από μαντρί. Τί θα νιώσουμε, τί θα σκεφτούμε; Περισσότερο θα νιώσουμε, παρά θα σκεφτούμε. Γιατί; Θα νιώσουμε αποτροπιασμό και φόβο. Αυτές οι μπότες δεν θα έπρεπε να είναι εκεί, δεν είναι εκεί η θέση τους. Είναι πρόβλημα αυτό; Ασφαλώς και είναι, και μεγάλιο μάλιστα. Διότι η απαράδεκτη αυτή θέση ενέχει κάποιον κίνδυνο, πέραν της μιαρότητας. Υπάρχει ο κίνδυνος της μόλυνσης. Μήπως όμως η ίδια η θέση των λερωμένων παπουτσιών δεν είναι ήδη μόλυνση; Τί μολύνεται;  Η αισθητική μας; Όχι! Μολύνεται ένα συγκεκριμένο σύστημα ταξινόμησης –  τα λερωμένα αυτά παπούτσια έπρεπε να είναι αλλού, όχι πάνω στο πεντακάθαρο τραπέζι της κουζίνας. (Για τα ζητήματα που θίγω, εάν δεν το έχετε διαβάσει, σας παραπέμπω στο βιβλίο της Mary Douglas, δημοσιεύτηκε το 1966, Καθαρότητα και Κίνδυνος, εκδ. Πολύτροπον, μετ. Αίγλη Χατζούλη).

Continue reading

λοιμός στο στρατόπεδο των Αχαιών (Ιλιάς Α 43-53)

. . . πόλεμος και λοιμός μαζί εξόντωναν τους Αχαιούς 

Ιλιάς,  Α 61

λοιμός και πόλεμος μαζί  καταβασάνιζαν (τους Αθηναίους)

Θουκυδίδης, Β 59. 1

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΑΝ σας πω ότι η επιδημία που έχει ενσκήψει πριν ενάμιση χρόνο (covid-19) θα είναι η τελευταία, ότι δεν θα υπάρξει άλλη, μάλλον θα χαμογελάσετε. Ασφαλώς και θα υπάρξει κι άλλη, κι άλλες, μόνο που δεν γνωρίζουμε πώς θα είναι και πότε θα επιπέσουν πάνω στα κεφάλια μας. Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να εικάσουμε ότι όλος ο υπόλοιπος 21ος αιώνας θα είναι αιώνας επιδημιών και πανδημιών. Οι επιδημίες, οι πανδημίες θα πάρουν τη θέση του πολέμου. Όχι πόλεμος, επιδημίες! Εάν για πολλές χιλιετίες οι Υποτελείς υπέφεραν κατά περιόδους από πείνα, εάν τους ταλαιπωρούσε ο λιμός, από δω και πέρα θα τους ταλαιπωρεί η υγεία. Όχι η ασθένεια,  όχι τα νοσήματα –  η υγεία.

Continue reading

Κύριος: βρίσκεστε στον Παράδεισο· εμείς όμως θα τα κάνουμε όλα ΚΟΛΑΣΗ

φίλες και φίλοι, καλησπέρα σας

ΠΑΡΑΚΑΜΠΤΩ την υπόσχεσή μου  και τη δέσμευσή μου για τις αρχές Οκτώβρη και επανέρχομαι δυο μήνες νωρίτερα: α ν η σ υ χ ώ. Οι κεραίες μου πιάνουν περίεργα σήματα. Πολύ περίεργα. Κι επειδή είναι περίεργα, η περιέργειά μας θα τα εντοπίσει και θα τα αποκωδικοποιήσει. Θα διαφωνήσετε –  πάρα πολύ ωραία, εγώ εδώ θα είμαι, δεν φεύγω. Μέχρι τον Οκτώβρη θα διατυπώσουμε  πολλά ερωτήματα και ίσως αυτά τα ερωτήματα μας βοηθήσουν να αποκρυπτογραφήσουμε τα περίεργα σήματα που πιάνουμε.

ΣΥΜΦΩΝΩ με τον Κύριο ότι βρισκόμαστε στον παράδεισο. Ο Κύριος είναι βέβαιος ότι είμαστε ήδη στον παράδεισο. Οι Υποτελείς δεν ξέρουν, δεν πιστεύουν, δεν νομίζουν, ούτε καν περνάει από το μυαλό τους ότι βρίσκονται ήδη στον παράδεισο. Ποιος όμως είναι ο παράδεισος;

ΘΑ σας πω ποιος είναι ο παράδεισος γιατί έχω ζήσει εκεί,  δέκα χρόνια. Έλα, ρε φίλε, κόψε κάτι! Έχεις ζήσει στον παράδεισο; Ναι, ρε μάγκα, έχω ζήσει στον παράδεισο, δεν  κόβω τίποτα. Εσύ να κόψεις! Δεν έχω ζήσει μόνο εγώ στον παράδεισο, έχουν ζήσει και άλλοι και άλλες. Ο παράδεισος είναι σαν τη συνεργασία και τον κομμουνισμό, τα ζεις και δεν έχεις πάρει μυρωδιά ότι τα ζεις! Κάθε μέρα ζούμε στον παράδεισο, κάθε μέρα ζούμε τον παράδεισο. Είμαι εξήντα δύο χρονών, έζησα τα πρώτα δέκα χρόνια στον παράδεισο κι από τότε άλλοτε τον ζω λιγότερο κι άλλοτε περισσότερο.

ΜΗΝ νομίσετε ότι η ζωή στον παράδεισο είναι παράδεισος, πεταλούδες ψυχές που πετάνε ξέγνοιαστες από λουλούδι σε λουλούδι. Η ζωή, ο παράδεισος, έχει χαρά άλλά έχει και πόνο, έχει λύπη, έχει τσακωμούς, έχει χωρισμούς, έχει πολλά. Αλλά όλα αυτά δεν είναι και πολύ σημαντικά. Μη νομίσετε! Άλλα είναι τα σημαντικά –  τα εξής δύο:

η δουλειά και ο πόλεμος

Continue reading

”ασσόδυο στο Πέραμα” – θα τα ξαναπούμε τον Οκτώβρη

ασσόδυο στο Πέραμα

 

Έμεινα μόνος. Πάνω από το κεφάλι της. Οι τέσσερις νεκροθάφτες, πριν λίγα χρόνια ήμουνα ένας από αυτούς, έχω θάψει δέκα τέσσερις,  όταν για μερικά φεγγάρια έζησα στο χωριό, φευγάτος από Αθήνα, στα τριάντα οχτώ μου, οι τέσσερις νεκροθάφτες γέμισαν τον λάκκο, και με το παραπάνω, κι έφυγαν. Άκουγα τη φωνή της. ” Ίσι τέρας! Τέρας! Να σι φαν τα σκλιά να σι φαν!” Πόση αγανάκτηση κι αγάπη μαζι!  Τότε χτύπησε το κινητό. Το βιβλίο που παραγγείλατε ήρθε. Ancient Near  Eastern Texts Relating to the Old Testament. Third Edition with Supplement PRINCETON UNIVERSITY PRESS 1969.

Continue reading

Ιστορία της Ιλιάδας (4β): η προτρωική Αχιλληΐδα

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΔΕΝ θα έπρεπε να λέμε θανατοφόρος και όχι θανατηφόρος; Πώς προέκυψε το θανατηφόρος; Ετυμολογική εξήγηση δεν υπάρχει: πρόκειται για σαφέστατη παραβίαση των κανόνων της σύνθεσης ονομάτων. Ποια είναι όμως η πηγή, η προέλευση της παραβίασης; Ξέρουμε ότι η αρχαιότερη μαρτυρία της λέξης βρίσκεται στον Αισχύλο (Χοηφόροι 369) – θα τη διαβάσουμε και στον Σοφοκλή και στον Πλάτωνα. Δεν ξέρουμε εάν προϋπήρχε ή εάν την έπλασε ο Αισχύλος –  δεν έχει σημασία. Να ποια είναι η εξήγηση: η λέξη θανατοφόρος έχει πέντε βραχείες συλλαβές! Το αρχαιοελληνικό αυτί, το αθηναϊκό της ιωνικής-αττικής διαλέκτου έστω, δεν μπορούσε να ακούσει λέξη με πέντε βραχείες συλλαβές! Οι πέντε βραχείες συλλαβές δεν είναι προσ-ωδία, δεν τείνει προς την ωδή, δεν τονίζει την μελωδία –  άρα οι αρχαίοι Έλληνες θα πρέπει να μιλούσαν κάπως τραγουδιστά, κάπως σαν το ρετσιτατίβο της όπερας. Και μετέτρεψε το βραχύ ο σε μακρό ε (η) παντελώς αυθαίρετα για ακουστικούς λόγους. Γιατί;

Continue reading

όψεις της κοινωνικής, πνευματικής και πολιτισμικής επανάστασης

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΘΑ κάνουμε νοερά την εξής σύγκριση: θα φέρουμε κοντά έναν άνδρα των αγροτικών κοινοτήτων του Περού (Ίνκας) και έναν άνδρα του Λονδίνου ή όποιας άλλης πόλης. Τι θα παρατηρήσουμε; Θα παρατηρήσουμε μια ολοφάνερη διαφορά: ο άνδρας απο το Περού κολυμπάει μέσα στα χρώματα, μέσα στα πολύχρωμα ρούχα του, ο άνδρας του Λονδίνου δεν έχει ούτε ένα χρώμα –  αφού το μαύρο του κουστουμιού και το άσπρο του πουκάμισου δεν είναι χρώματα. Η σύγκριση αυτή θα μας επιτρέψει να συμπεράνουμε ότι η κοινωνία των αγροτικών κοινοτήτων του Περού είναι χρωματοφιλική ή πολυχρωματοφιλική ενώ η δυτική κοινωνία είναι χρωματοφοβική ή πολυχρωματοφοβική. Γιατί; Ας μην απαντήσουμε τώρα. Πληθώρα ενδείξεων όμως θα μας παρωθήσει να ξανασκεφτούμε το συμπέρασμα το οποίο έχουμε συναγάγει. Η δυτική κοινωνία δεν είναι γενικά και αόριστα χρωματοφοβική (πολυχρωματοφοβική). Το συμπέρασμα αυτό αφορά πολλές πτυχές της κοινωνικής ζωής (ανδρική ενδυμασία, αρχιτεκτονική, κ.α.), υπάρχουν όμως χρωματοφιλικές, πολυχρωματοφιλικές παραδόσεις και τάσεις. Η γυναικεία ενδυμασία δεν είναι χρωματοφοβική, οι χίπιδες δεν ήταν χρωματοφοβικοί, ο ενδυματολογικός κώδικας των ομοφυλόφιλων ανδρών δεν είναι χρωματοφοβικός. Χρώματα εμφανίζονται στην ανδρική ενδυμασία, όπως και στην αρχιτεκτονική και στο αστεακό περιβάλλον (γκράφιτι, πράσινο, χρώματα τόσο στην όψη των κτιρίων όσο και στο εσωτερικό. Μήπως η δυτική κοινωνία εγκαταλείπει την χρωματοφοβία, αλλάζει και στρέφεται προς χρωματοφιλικές εναλλακτικές;

Continue reading

γιατί καταργήθηκε η θανατική ποινή; κορονοϊός, πολιτική, κοινωνικός πόλεμος και θάνατος

εάν έρθετε στην κηδεία μου, θα έρθω κι εγώ στη δική σας

Γιάννης Βαρβέρης (1955-2011) Savoir Murir

 

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΤΟ μόνο πράγμα που βλέπω στην τηλεόραση είναι ειδήσεις –  όλων των καναλιών –  και καμιά φορά και ενημερωτικές πρωινές εκπομπές. Όχι από την αρχή μέχρι το τέλος και όχι καθημερινά. Θα υποθέσετε ότι η εικόνα που έχω σχηματίσει για την κοινωνική πραγματικότητα δεν είναι αποτέλεσμα αυτής της συνήθειας –  έτσι νομίζω κι εγώ. Έρευνες κάνω.  Παρατήρησα λοιπόν ότι τους τελευταίους μήνες τα κανάλια επιμένουν να εστιάζουν την αφήγησή τους, περί αφήγησης πρόκειται, στις διασωληνώσεις και στους θανάτους ολοένα και μικρότερης ηλικίας ανθρώπων που είχαν πάρει τον κορονοϊό. Τώρα προστέθηκε άλλη μια αφήγηση: οι φαρμακευτικές εταιρείες παράγουν ή θα παράξουν εμβόλια για ολοένα και μικρότερης ηλικίας –  για βρέφη, νήπια και παιδιά. Άρα, κι αυτές οι ηλικίες κινδυνεύουν να πεθάνουν. Προς τι αυτές οι αφηγήσεις; Γίνονται εσκεμμένα, υπάρχει κάποια σκοπιμότητα;

Continue reading