για το θέλγητρο του Κυρίου: ή γιος (και εγγονός) ή γαμιάς· (ή, και γιος και γαμιάς)
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΕΑΝ ψήφιζαν μόνο οι γυναίκες, ο ΣΥΡΙΖΑ θα εξασφάλιζε πολύ άνετα αυτοδυναμία. Πρόκειται περί βεβαιότητας. Η βεβαιότητα αυτή μας ωθεί να κάνουμε κάποιες σκέψεις πάνω σε ένα υπό διερεύνηση ζήτημα – το ζήτημα του θελγήτρου του Κυρίου, του θελκτικού, ελκυστικού, τραβηχτικού Κυρίου· του θελγήτρου της Κυριαρχίας, της Κυριαρχίας ως θέλγητρο. Δεν είναι οι μόνες που θα κάνουμε. Τα αποτελέσματα των εκλογών εγείρουν πολλά ζητήματα, κάποια καινοφανή – θα τα εξετάσουμε όλα, όσα τουλάχιστον έχω αντιληφθεί, τις επόμενες μέρες. Σήμερα θα τα αναφέρω μόνο και θα περιοριστώ να εξετάσω μια πτυχή του ενός από αυτά – τη σχέση του Κυρίου με τη γυναίκα και κυρίως με την υποτελή γυναίκα. Να τα άλλα ζητήματα: της αυτοακύρωσης του λόγου του Κυρίου ως η υψίστη έκφανση του λόγου της απάτης, της αποχής, της αυτοεξαπάτησης, της μίμησης, της ανθρωποβοσκητικής, του μικροαστικού ηρωισμού, της προδοσίας της ομάδας.
ΠΡΟΤΙΜΩ τη λέξη θέλγητρο από τη λέξη γοητεία. Η πρώτη δηλώνει μεν ό,τι και η γοητεία, την ελκτική δύναμη που διαθέτει κάποιος, την οποία και ασκεί – θα δούμε πως και με ποιους σκοπούς – δηλώνει όμως και κάτι άλλο: το μέσον που διαθέτει η ελκτική Ισχύς και με το οποίο επιτυγχάνεται η έλξη. Η κατάληξη -τρον δηλώνει το μέσον (άροτρον – το μέσον με το οποίο οργώνουμε, αρόω – πρβλ. κάτοπτρο, ανάκλιντρο, σκήπτρο, σκιάχτρο και άλλα πολλά). Το θέλγητρο είναι το μέσον με το οποίο θέλγουμε, ελκύουμε, τραβάμε, μαγεύουμε, καταπραΰνουμε, μαγνητίζουμε, έως και υπνωτίζουμε). Στα αρχαία ελληνικά το θέλγητρον είναι κάθε τι που θέλγει, το μαγικό μέσο, το μαγικό φίλτρο, ενώ το θελκτήριον είναι και το μέσον και η ελκτική δύναμη, η γοητεία.
ΔΕΝ έχουμε εξετάσει το ζήτημα του θελγήτρου του Κυρίου, της ελκτικής, ελκυστικής, τραβηχτικής δύναμης που διαθέτει. Δεν μας επιτρέπεται να το αρνηθούμε. Ο Κύριος διαθέτει θέλγητρο, γοητεία, ελκτική δύναμη, επειδή διαθέτει θέλγητρα, πολλά μάλιστα. Όσα πιο πολλά διαθέτει, τόσο πιο μεγάλη και πολύπλευρη η θελκτική Ισχύς Του: νεαρή ηλικία, νιάτα δηλαδή, άρα σωματική δύναμη, άρα υγεία, άρα μακριά από τον θάνατο, άρα σεξουαλική δύναμη· ήπιος λόγος, άρα αποφυγή της βίας, απάτη, φήμη, πλούτος, ισχύς· ικανότητα και δυνατότητα σχεδιασμού, δημιουργίας, επινόησης του μέλλοντος, εκπλήρωσης επιθυμιών, επιβολής ελέγχου. Αυτά είναι τα θέλγητρά του και τα χρησιμοποιεί συστηματικά, συνειδητά, προγραμματισμένα, μελετημένα – με μεγάλη αποτελεσματικότητα.
οι εκλογές της 20ης Σεπτέμβρη ως πολεμική ιαχή της μεταμοντέρνας κατάστασης έκτακτης ανάγκης
του λαμπε ρατ
Και ανασυντάσσοντας τις καταπονημένες μας δυνάμεις,
Ας συσκεφτούμε: Πώς να τον πλήξουμε από δω και στο εξής πιο καίρια
Τον εχθρό μας, πώς τις απώλειες να ισοφαρίσουμε,
Πώς να υπερβούμε τη φριχτή αυτή καταστροφή,
Πόσο ν’ αφήσουμε την ελπίδα να μας δυναμώσει
Ή να μας δείξει η απελπισία το δρόμο.
John Milton
Να ‘μαστε κάπου συναρμοσμένοι: έτσι εκπληρωνόμαστε: συνεισφέροντας τη μοναξιά μας σε μια κοινή υπόθεση.
Rainer Maria Rilke
Οι εκλογές της 20ης Σεπτέμβρη είναι οι πρώτες μεταμοντέρνες εκλογές στην ελλάδα. Θα δούμε κι άλλες. Η αρχή βέβαια έγινε με το δημοψήφισμα, αυτό το τεχνούργημα της ερήμου του πραγματικού, αυτή την ψευδαίσθηση αγώνα και συμμετοχής των μαζών στο πολιτικό γίγνεσθαι. Οι εκλογές της 20ης Σεπτέμβρη βρίσκονται πέρα από την ανάθεση και τη νομιμοποίηση, πέρα από τη διαχείριση και τη διακυβέρνηση, πέρα από τη μαζική δημοκρατία και τον κοινοβουλευτισμό. Είναι μια πολεμική ιαχή της μεταμοντέρνας κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Είναι ένα κενό σημαίνον, ένα τίποτα που αυτοπαρουσιάζεται ως εκλογική διαδικασία. Τίποτα δεν παίζεται εδώ. Τίποτα δεν διακυβεύεται. Όχι τόσο γιατί «όλοι ίδιοι είναι», ούτε μόνο γιατί «όλα είναι προαποφασισμένα». Αλλά γιατί κανείς δεν είναι. Κανείς δεν μιλά, κανείς δεν συζητά, κανείς δεν θέτει το οτιδήποτε. Όλοι μηρυκάζουν, ψελλίζουν, αναμασούν, τρολάρουν, παραπέμπουν, διακινούν. Είναι οι εκλογές του facebook και του twitter. Τιτιβίσματα και likes. Ασυνάρτητα, σκόρπια μισόλογα που τρέχουν ασταμάτητα με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ένας διαρκής, υπόκωφος βόμβος χωρίς το οποιοδήποτε νόημα, χωρίς ζωή.
Τι μας λένε οι Κύριοι; Από δω και πέρα μαλάκες τεχνοφιλικοί υπήκοοι, έτσι θα κάνουμε εκλογές, κι εσείς θα τρέχετε να ψηφίσετε γιατί τρέμει το φυλλοκάρδι σας, σκατώνετε το σώβρακό σας μη μείνει η χώρα ακυβέρνητη, αφού είστε άχρηστοι, φθηνοί και τιποτένιοι χωρίς τον κηδεμόνα σας. Χωρίς μεγάλες σε διάρκεια προεκλογικές περιόδους, με το τίποτα στα χέρια, χωρίς υποσχέσεις και συμβόλαια, με κομματικά προγράμματα – σχολικές εκθέσεις ιδεών, χωρίς στιβαρές πολιτικές θέσεις, χωρίς πολλές πολλές και ζόρικες αντεγκλήσεις (άντε καμιά ειρωνία, πάντα στο πλαίσιο του «πολιτικού πολιτισμού» μας, με το χαμόγελο στα χείλη και με κατάλευκα πουκάμισα), με τσιτάτα και buzzwords, με πολλά τηλεοπτικά debates, με μειλίχιους εκβιασμούς και απειλές, με πολύ χυλό και πολύ σαβούρα, με πολλή σύγχυση και πολύ θέαμα.
το παράδοξο της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΑΝ και σύντομο κείμενο, οι Χαρακτήρες του Θεοφράστου (μαθητή του Αριστοτέλους, ο πατέρας του ήταν εργοστασιάρχης στη Λέσβο, ιδιοκτήτης πολλών δούλων) μας παρέχουν τις περισσότερες πληροφορίες για τους δούλους από οποιοδήποτε άλλο κείμενο της αρχαιοελληνικής γραμματείας. Γράφτηκε μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, το 323 π. Χ.· κανένα άλλο κείμενο, εκτός από τις κωμωδίες του ευφυούς και άφοβου Αριστοφάνη, δεν μας δίνει μια τόσο γλαφυρή και ζωντανή εικόνα της καθημερινής ζωής στην Αθήνα. Η γλώσσα του απλή και ζωντανή, είναι η γλώσσα της καθημερινότητας και ο λόγος που δεν διδάσκεται στα σχολεία, και στα Πανεπιστήμια, είναι γιατί σκιαγραφεί μια εικόνα για τους Αθηναίους πολίτες καθόλου κολακευτική. Είναι μια συλλογή κειμένων με αντικείμενο κάποιο ελάττωμα – συνολικά τριάντα, παρακαλώ.
ΣΤΟ υπ΄ αριθμόν 18 ελάττωμα (απιστία) διαβάζουμε το εξής: αποστείλας τον παίδα οψωνήσοντα, έτερον παίδα πέμπειν τον πευσόμενον πόσου επρίατο. Ο παις, το παιδί, είναι ο δούλος. Το γεγονός ότι αποκαλούσαν τους δούλους παίδας, παιδιά, μας βοηθάει να εικάσουμε την θέση του παιδιού στην αρχαία ελληνική οικογένεια – ελάχιστα διέφερε από αυτήν του δούλου. Στέλνει ο άπιστος τον δούλο στην αγορά να ψωνίσει και μετά στέλνει άλλον έναν για να μάθει πόσο πλήρωσε ο πρώτος για τα ψώνια. Άπιστος, γράφει ο Θεόφραστος, είναι αυτός που νομίζει ότι όλοι είναι άδικοι (η απιστία υπόληψίς τις αδικίας κατά πάντων).
ΑΥΤΟΣ που στέλνει τους δύο δούλους στην αγορά να ψωνίσει είναι ένας ελεύθερος πολίτης. Είμαστε στα τέλη του 4ου αιώνα, η Αθήνα έχει υποδουλωθεί στους Μακεδόνες, οι ελεύθεροι πολίτες δεν είναι πολλοί: η γη έχει συγκεντρωθεί σε λίγα χέρια και τείνει να συγκεντρωθεί σε ακόμα λιγότερα. Εικάζουμε ότι ο εν λόγω πολίτης δεν έχει μόνο δύο δούλους. Κατά τον 5ο αιώνα όλοι οι ελεύθεροι πολίτες είχαν δούλους, έναν και δύο δούλους όμως οι περισσότεροι – οι μικροκαλλιεργητές. Μέσα σε εκατό χρόνια όμως ο αριθμός τους μειωνόταν συνεχώς, με αποτέλεσμα ο αριθμός των πολιτών να είναι τόσος μικρός που δεν μπορούσαν να συγκροτήσουν μια πόλιν και να πολεμήσουν υπέρ της αυτονομίας τους, της αυτοδιοίκησής τους. Η σύγκρουση μεταξύ του Ισοκράτους και του Δημοσθένους είναι πολύ εύγλωττη: ο δεύτερος ήταν κολλημένος στο ένδοξο παρελθόν, ο πρώτος θεωρούσε ότι έχει περάσει ανεπιστρεπτί – νικητής ο φιλομακεδόνας Ισοκράτης, ηττημένος ο Δημοσθένης που αυτοκτόνησε τελικά.
μπροστά: ο μεταφορικός λόγος της Κυριαρχίας
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΕΞΕΤΑΣΑΜΕ προχτές τη μεταφορά ψηλά και διαπιστώσαμε ότι προέκυψε από τη λατρεία του ύψους, η οποία με τη σειρά της προήλθε από την ανάγκη του Κυρίου να ζει ψηλά για να είναι ασφαλής, για να νικά στον πόλεμο και για να επιτηρεί τους από κάτω, αυτούς που ζουν χαμηλά, τους υποτελείς ( Παραγωγούς του κοινωνικού πλούτου). Η μεταφορά ψηλά είναι μια χωρική μεταφορά. Οι ομιλητές της ελληνικής γλώσσας, αλλά και όλων των άλλων ευρωπαϊκών, ινδοευρωπαϊκής καταγωγής (τα βασκικά, τα ουγγρικά, τα φιλανδικά και άλλες δεν είναι ΙΕ καταγωγής) μεταχειρίζονται πολλές χωρικές μεταφορές. Επισημάναμε ότι όταν μεταχειριζόμαστε τη μεταφορά ψηλά θέλουμε να δηλώσουμε την διαθέσιμη ισχύ, την επιβολή ελέγχου, την υψηλή κοινωνική θέση, την ποσότητα και την ποιότητα, τη λογική, το καλό, την αρετή, την επιτυχία, την υγεία, την εγρήγορση. Όλα αυτά τα διαθέτει ο Κύριος εκεί ψηλά, οπότε, εάν σηκωθούμε και εμείς, όλοι μαζί, και φτάσουμε εκεί ψηλά, θα τα διαθέτουμε και εμείς. Αφού η χρήση της μεταφοράς είναι διαταξική, διαταξική θα είναι και η σημασία της. Παρατηρούμε πόσο αποτελεσματικά, επειδή γίνεται μεταφορικά, δηλαδή υπαινικτικά, συγκροτείται η ιδεολογία της εθνικής ενότητας και ομοψυχίας και συνεννόησης. Όλοι μαζί μεταχειριζόμαστε την μεταφορά, όλοι μαζί θα φτάσουμε ψηλά, όλοι μαζί θα είμαστε νικητές.
ΠΡΙΝ ασχοληθούμε με τη χωρική μεταφορά μπροστά, ας εξετάσουμε σύντομα και απλά τα παρακάτω ερωτήματα. Γιατί οι γλώσσες της δυτικής Κυριαρχίας διαθέτουν τόσες πολλές χωρικές, για να περιοριστώ σε αυτές, μεταφορές; Πώς προέκυψε η μεταφορά; Γιατί χρησιμοποιείται τόσο συχνά, γιατί δηλαδή είναι τόσο αποτελεσματική;
Λάκης Λαζόπουλος: από τη γελοιοποίηση στην εξύμνηση των ηλιθίων και των απατεώνων
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΩΣ μαρξιστής οικοδομογεωργός κριτικός γράφω: εάν τα τούβλα του ποιητή είναι οι λέξεις, τα τούβλα του σατιρικού συγγραφέα ή ποιητή είναι η φράση. Αυτή η φράση πρέπει να τρυπά την ψυχή όπως ο ασβέστης τρυπά και καίει τη σάρκα – ή όπως το υδροχλωρικό οξύ με το οποίο καθαρίζουμε τις οικιακές αποχετεύσεις. Εάν το οξύ αυτό αφήνει σημάδι στο κορμί, η επιγραμματική, κοφτή και αιχμηρή φράση του σατιρικού αφήνει σημάδια στη ψυχή και στη μνήμη. Εάν δεν αφήνει, δεν είναι οξύ, δεν είναι σάτιρα, ενώ νομίζει ότι είναι. Θα δούμε τι είναι. Θα σας θυμίσω την πιο γνωστή σατιρική φράση κι αν μου θυμίσετε εσείς μια πιο γνωστή, να είναι όμως εξίσου, τουλάχιστον, καυστική, εγώ θα σας αγαπάω σε όλη μου τη ζωή – αν πεθάνω αύριο, θα σας αγαπάω μέχρι αύριο: panem et circenses, άρτον και θεάματα. Την έχει γράψει ο δαιμονικά καυστικότερος, μέχρι τώρα τουλάχιστον, σατιρικός συγγραφέας, ο ρωμαίος Γιουβενάλης, και προέρχεται από την Σάτιρα 10 – ένας εξαίσιος, νηφάλιος και ευγενικός στοχασμός πάνω στη ματαιότητα της ανθρώπινης ελπίδας.
ΕΙΜΑΙ ερωτευμένος με τα σατιρικά κείμενα. Ο έρωτας μου είναι σαν την αγάπη του παιδιού προς τη μάνα του: ξεκινάει από τη Γη και φθάνει μέχρι ψηλά ψηλά στον ουρανό. Με αρέσει η σάτιρα πολύ. Δεν διευκρινίζω η καλή – η σάτιρα ή είναι καλή ή δεν υπάρχει. Μία από τις μεγάλες μου αγάπες είναι ο Λουκιανός. Τον διαβάζω και αντιλαμβάνομαι ότι είναι καλός άνθρωπος – όχι μόνο είναι καλός αλλά αγαπάει και τους ανθρώπους. Τυπικά, ο Λουκιανός δεν είναι σατιρικός, μιας και η σάτιρα είναι ρωμαϊκό είδος έκφρασης, το μοναδικό άλλωστε που επινόησαν. Δεν ξεχνώ όμως ότι δεν υπήρξε κοινωνία πάνω σε αυτόν τον πλανήτη που οι άνθρωποι να μη στηλίτευαν και λοιδορούσαν την ηλιθιότητα, την κακία, την κακουργία και την απατεωνιά των άλλων. Ως λογοτεχνικό είδος όμως βγήκε μέσα από τα έντερα του ρωμαϊκού πολιτισμού. Η δε λέξη σάτιρα δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με τους σάτυρους, με το αττικό σατυρικό δράμα. Συγγενεύει με το ρήμα saturare που σημαίνει διαποτίζω, γεμίζω· η δε λέξη σάτιρα δηλώνει ένα συνονθύλευμα πολλών πραγμάτων – θα δούμε ποια είναι αυτά. Μια άλλη εκδοχή υποστηρίζει ότι προέρχεται από την ετρουσκική λέξη satir που σημαίνει λόγος.
ΕΠΕΙΔΗ ο Λουκιανός είναι καλός άνθρωπος και αγαπάει τους ανθρώπους (εγώ δεν ξέρω αν είμαι καλός αλλά τους ανθρώπους τους αγαπάω, πάω, πάω) δεν μπορεί να μην είναι ευγενικός, δεν μπορεί να μην είναι εύθυμος, δεν μπορεί να μην είναι απογοητευμένος, δεν μπορεί να μην αναφωνεί, αυτοί οι θνητοί, τι ηλίθιοι που είναι! Ναι, φίλες και φίλοι, το αναφώνησε, και επί λέξει και με κάθε του διάλογο. Σε ποιο λογοτεχνικό είδος να εντάξουμε τους διαλόγους του; Δεν γνωρίζω. Μπορούμε; Δεν μπορούμε! Μοιάζει με κανένα άλλο κείμενο της ελληνικής και ρωμαϊκής γραμματείας; Δεν νομίζω! Συνδυάζει τον πλατωνικό διάλογο, την αριστοφανική φαντασία και την μεταγενέστερη ρωμαϊκή σάτιρα. Αθάνατος: τον βλέπουμε να σουλατσάρει σφυρίζοντας αδιάφορα στο έργο του Ραμπελέ, του Σουίφτ, του Σιρανό ντε Μπερζεράκ και σε πολλούς πολλούς άλλους μεταγενέστερους.
αυτοί που μπορούν, φοβούνται· αυτοί που θέλουν, δεν φοβούνται αλλά δεν μπορούν
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΠΑΡΑΜΕΡΙΖΩ τον τραχανά που είναι απλωμένος πάνω στο γραφείο και εκθέτω κάποιες σκέψεις για τις δημοσκοπήσεις θέτοντας και απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα. Μήπως ο κόσμος δουλεύει τις εταιρείες που κάνουν τις δημοσκοπήσεις; Μήπως η μέθοδος των εταιρειών είναι ακατάλληλη να εντοπίσει τις διαθέσεις των ψηφοφόρων; Μήπως τα αποτελέσματα των ερευνών είναι πειραγμένα, συνειδητά αλλοιωμένα; Μήπως τα αποτελέσματα είναι κοντά στην πραγματικότητα αλλά δεν θέλω να το παραδεχτώ;
ΘΑ βάλω τις σκέψεις μου σε κάποια τάξη. Αυτοί που μπορούν να αποκρούσουν την καπιταλιστική επίθεση (‘να καταργήσουν τα μνημόνια’) είναι μόνο το βιομηχανικό προλεταριάτο αλλά δεν το κάνει γιατί φοβάται (μη χάσει μεροκάματα, μην απολυθεί) – εάν δεν φοβόταν, θα το έκανε. Ως ένα από τα λιγότερο πληττόμενα κοινωνικά στρώματα, ενώ δεν τα θέλει τα μνημόνια, σε γενικές γραμμές αδιαφορεί. Είμαι βέβαιος ότι το 98% του βιομηχανικού προλεταριάτου ψήφισε ΟΧΙ στο δημοψήφισμα που έγραψε ιστορία. Όλα τα άλλα κοινωνικά στρώματα που πλήττονται βάναυσα από την ανηλεή καπιταλιστική επίθεση, τα ανήκοντα στην εργατική και την μικρομεσοαστική τάξη, ενώ δεν θέλουν να χάσουν χρήματα και διακαιώματα και ελευθερίες (μνημόνια) είναι βέβαιο ότι δεν μπορούν να τα αποτρέψουν, να αποκρούσουν την καπιταλιστική επίθεση – εάν μπορούσαν θα το έκαναν· προσπάθησαν αλλά απέτυχαν, έφαγαν τα μούτρα τους. Όσο περνάει ο χρόνος και τα αποτελέσματα της επίθεσης είναι ορατά και αισθητά, τόσο η ένταση και η σφοδρότητα της απροθυμίας αυξάνει, με συνέπεια να φοβούνται όλο και λιγότερο, να μην φοβούνται σχεδόν καθόλου, σε σύγκριση με το βιομηχανικό προλεταριάτο. Γνωρίζουμε ότι το 65% του πληθυσμού είναι μισθωτοί της εκτέλεσης αλλά ένα 15-20% θέλουν τα μνημόνια – κυρίως κρατικοί και δημόσιοι υπάλληλοι (όχι όλοι ασφαλώς) και μισθωτοί σε μεγάλες εμπορικές επιχειρήσεις· το υπόλοιπο 45-50% σφοδρώς, σφοδρότατα δεν θέλει τα μνημόνια. Το 30% του πληθυσμού είναι οι αυτοαπασχολούμενοι και η μικρομεσοαστική τάξη· από αυτούς το 15-20% δεν θέλουν με σφοδρότητα τα μνημόνια. Συνολικά, αυτοί που δεν θέλουν σφοδρά τα μνημόνια είναι το 60-70% του πληθυσμού, των ψηφοφόρων έστω – ο βαθμός της θέλησης και της αποφασιστικότητας ποικίλει. Το δε 30-40% τα θέλουν διακαώς.
ο διανοούμενος ως μετασχηματιστής
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΟΤΑΝ οι άνθρωποι ήταν μόνο δύο, τον Αδάμ και την Εύα εννοώ, ο Θεός δεν φοβήθηκε και έψαξε και τους βρήκε – δεν υπήρχαν κινητά εκείνη την εποχή – για να τους διώξει από τον Παράδεισο και να τους στείλει στην κοιλάδα του μόχθου και του ιδρώτα. Όταν οι άνθρωποι έγιναν πολλοί, έστελνε αγγέλους , αγγελιοφόρους, για να μεταβιβάσουν τις εντολές του· οι άγγελοι μετασχημάτιζαν την τάση και την ένταση της οργίλης διάθεσης του τσομπάν- Θεού σε ηπιότητα και μειλιχιότητα.
ΚΑΙ ο επουράνιος Θεός και ο επίγειος Κύριος απεχθάνεται την άμεση επαφή με τους ρυπαρούς και ευτελείς υποτελείς. Μένει μακριά, από όπου τους βλέπει και τους ακούει, και στέλνει τους υπηρέτες Του να μεταβιβάσουν τις εντολές του, τις επιθυμίες του. Αυτοί οι υπηρέτες, φίλες και φίλοι, έγιναν πολλοί, μιας και υπήρχε μεγάλη προσφορά, και με το πέρασμα του χρόνου εμπεδώθηκε μεταξύ τους σχέσεις Κυρίου- υποτελούς. Υπάρχει ένας Κύριος υψηλά, ακολουθούν Κύριοι που είναι και Υποτελείς, και στα χαμηλά μόνο οι Υποτελείς: η στρατιωτική ιεραρχία, άρα και της κρατικής διοίκησης, η αστυνομική, η εκκλησιαστική ιεραρχία είναι σαφή παραδείγματα. Αυτή είναι η κοινωνική ιεραρχία. Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να την παρουσιάσουμε από το να περιγράψουμε τις σχέσεις των ορνίθων μέσα στο κοτέτσι. Υπάρχει μια όρνιθα που τσιμπάει όλες τις άλλες· υπάρχει μια όρνιθα που τσιμπιέται μόνο από μία και τσιμπάει όλες τις άλλες· υπάρχει μία όρνιθα που τσιμπιέται μόνο από δύο και τσιμπάει όλες τις άλλες και ούτω καθ΄ εξής· τελικά, υπάρχει μια όρνιθα που τσιμπιέται από όλες και δεν τσιμπάει καμία. Εάν δείτε μια μέρα στο κοτέτσι σας ψόφια όρνιθα, να ξέρετε ότι είναι αυτή. Ομιλώ ως ειδικός επί των κοτών.
η πλατωνική λατρεία του πολιτικού ψεύδους
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Ο Πλάτων στην Πολιτεία του υποστηρίζει ότι ο φιλόσοφος βασιλεύς, ο πολιτικός ηγεμών, ο Κύριος, πρέπει, οφείλει να λέει ψέματα για να ενισχύσει την Κυριαρχία του, για να αποσπά δηλαδή την πίστη και την αφοσίωση των υποτελών παραγωγών του κοινωνικού πλούτου. Ο φιλόσοφος βασιλεύς, ο Κύριος, πρέπει, οφείλει να είναι συνειδητός ψεύτης, απατεώνας. Δεν θα αντιληφθούν όμως οι κυριαρχούμενοι υποτελείς το ψεύδος; Όχι, μας λέει ο φιλόσοφος λάτρης του πολιτικού ψεύδους. Εάν οργανώσουμε την κοινωνία με πρότυπο το μαντρί, τη στάνη, τον στάβλο οι υποτελείς θα περιέλθουν στην κατάσταση του τρόφιμου, του εκτρεφόμενου ζώου και τα ζώα δεν μπορούν να διακρίνουν μεταξύ ψεύδους και αλήθειας – η αλήθεια είναι το συμφέρον της Κυριαρχίας, η ενίσχυσή της. Στον διάλογο Πολιτικός ορίζει την πολιτική ως ανθρωπονομική, ανθρωποβοσκητική στα νέα ελληνικά.
ψηλά: ο μεταφορικός λόγος της Κυριαρχίας
φίλες και φίλοι, καλό σας βράδυ
‘ΘΕΛΟΥΜΕ να σηκώσουμε την Ελλάδα ψηλά’, δήλωσε το τσογλάνι ο Τσίπρας στην Καλαμάτα – δεν ξέρω αν ακουγόταν από τη φωνή του Μπιθικώτση και το επαναστατικό εμβατήριο, λίγο ακόμα να σηκωθούμε, λίγο ψηλότερα. Είναι σαφές ότι δεν κυριολεκτεί – πώς να σηκωθεί γαμώτο μου η Ελλάδα ψηλά; Είναι σαφές ότι ο λόγος του είναι μεταφορικός. Γιατί να σηκώσουμε την Ελλάδα ψηλά; Τί βρίσκεται εκεί ψηλά; Και γιατί να βρίσκεται εκεί ψηλά; ΕΚΕΙ ψηλά βρίσκεται η ευτυχία, η επιτυχία, η υγεία, η εξυπνάδα, η ζωή, η συνείδηση, η ποιότητα, η δύναμη και η Ισχύς, η επιβολή του ελέγχου, το πολύ και το περισσότερο, η υψηλή κοινωνική θέση, το καλό, η αρετή, η λογική – εκεί πάνω θα μας πάει ο απατεώνας βουτυρομπεμπές. Μας τα υπόσχεται όλα αυτά χωρίς να μας τα υπόσχεται, με υπαινικτικό τρόπο – να μια επικοινωνιακή λειτουργία της μεταφοράς, να γιατί ο πολιτικός λόγος είναι γεμάτος με μεταφορές. Θα εξετάσουμε συνοπτικά όλα αυτά που βρίσκονται εκεί ψηλά και μετά θα δούμε πως βρέθηκαν εκεί.